Efoil

Efoilen: een surfboard dat boven het water vliegt

Kiters, windsurfers en surfers zetten graag een foil onder hun board. De efoil is een jonge tak van die familie, en je vindt er iets in terug van surfen, van kitefoilen en van snowboarden, met daarbovenop het gevoel dat je vliegt. Het grote verschil is hoe snel je het leert. Met een beetje aanleg glijd je na 20 minuten al boven het water.

Technisch gezien is een efoil een elektrische hydrofoil. In gewone woorden: een elektrische surfplank met een vleugel eronder en een propeller als aandrijving. Boven een bepaalde snelheid levert die vleugel genoeg lift om het board uit het water te tillen, en vanaf de kant ziet het eruit alsof iemand boven het wateroppervlak zweeft. De ‘e’ in de naam staat voor ‘elektrisch’. Soms zie je het woord met een koppelteken na die ‘e’ geschreven, maar het is hetzelfde board.

Op een efoil heb je het gevoel van klassiek surfen en de vaart van gemotoriseerde watersport tegelijk.

Het handigst is een efoil op een meer of in een beschutte baai, want wind en golven heb je er niet voor nodig. De elektrische aandrijving maakt weinig lawaai en stoot niets uit. Of je op een bepaald water ook mag varen, is een tweede vraag. Elk land regelt dat op zijn eigen manier en soms verschilt het zelfs per meer, dus zoek voor je vertrekt eerst op waar je met een efoil mag varen.

Foilen voelt als vliegen boven het water, en dat gevoel ben je niet snel kwijt.

Is efoilen moeilijk?

Niet moeilijk, en in de meeste gevallen leer je het sneller dan surfen of kitesurfen. Ook wie nog nooit op een board heeft gestaan, komt er prima in.

Hoe lang het duurt, verschilt per persoon. Na 4 tot 5 uur oefenen voelen de meeste mensen zich thuis op de elektrische hydrofoil. Heb je al ervaring met watersport, dan sta je soms binnen 20 minuten te vliegen.

Doe het eerste uur met een instructeur erbij. Zo blijven je de meeste valpartijen bespaard. Scholen voor dat eerste uur staan per streek in het overzicht van lessen en verhuur van efoils, samen met de plekken waar je later zelf een board huurt.

Je bouwt het op in drie etappes: eerst liggend, dan op je knieën en ten slotte staand. Het lastigste komt pas daarna, als je van staan naar vliegen gaat.

Zo werkt een efoil

Alles begint bij een goed gebouwd surfboard. Daaronder hangt een vleugel met een propeller en een krachtige elektromotor. Levert de propeller stuwkracht, dan geeft de foil lift en komt het board omhoog uit het water. Een draagvleugelboot werkt volgens hetzelfde principe: hoe hoger de snelheid, hoe sterker de lift. Andersom geldt het ook. Met te weinig vaart houdt de vleugel het board niet omhoog.

Denk bij de foil aan een klein vliegtuig onder water. Opstijgen doe je door je gewicht naar achteren te verplaatsen, zodat de voorvleugel (de front wing) gaat klimmen. Om te landen breng je je zwaartepunt weer naar voren, tot het board op het water ligt.

De snelheid regel je met een Bluetooth-afstandsbediening, en 45 km/u is haalbaar; de topsnelheid die de fabrikanten zelf noemen, staat in de tabel verderop. Meer dan vaart geeft die afstandsbediening niet. Hoe ver je boven het water vliegt, bepaal je met je zwaartepunt, net als het opstijgen en het landen.

Van liggen naar vliegen, stap voor stap

Veiligheid gaat voor, en dan vooral alles wat onder het board zit: de foil, de motor en de propeller. Houd je aan de volgorde hieronder en sla geen stap over, ook niet als het liggend al goed gaat.

1. Zet in elk geval een helm op en trek een zwemvest of impactvest aan. Als beginner lig je gegarandeerd meer dan eens in het water.
2. Zoek een oefenplek zonder zwemmers of andere mensen op het water in een straal van 100 meter, met vlak water zonder golven. Het water moet ook diep genoeg zijn, want de foil is kwetsbaar.
3. Klim op het board zoals je op een surfplank klimt. Gebruik de foil of de motor nooit als opstapje, en houd je voeten zo ver mogelijk van de motor en de vleugels.
4. Zet de afstandsbediening op stand 1, de beginnersstand. Ga daarna op je buik liggen en geef gas.
5. Anders dan bij een gewone surfplank komt de neus omhoog zodra je versnelt, omdat de voorvleugel dan lift begint te geven. Breng je zwaartepunt daarom naar voren: trek jezelf tijdens het gasgeven met je handen een stukje richting de neus.
6. Houd je snelheid vast. Verlies je vaart, dan duikt de neus het water in en wordt het board onrustig.
7. Vaar liggend een paar rondjes. Zo leer je het board kennen en wen je aan de snelheid en de bochten.
8. Probeer daarna een paar rondjes op je knieën.
9. Dan het grote moment: opstaan. Kom rustig overeind en houd ondertussen je snelheid vast.
10. Zoek een houding die prettig aanvoelt en vaar een paar rondjes. Niet te langzaam, anders gaat de neus weer klimmen.
11. Leer goed vallen. Wordt het board onrustig, spring er dan op het laatste stabiele moment af. Nooit naar voren, maar altijd opzij of naar achteren, zo ver mogelijk bij de foil vandaan.
12. Sta je stevig, dan begin je stap voor stap met vliegen. Op de juiste snelheid schuif je je voeten naar achteren en buig je je bovenlichaam naar voren, zodat je zwaartepunt op dezelfde plek blijft. Verplaats vanaf daar je gewicht naar achteren en de efoil komt los. Houd de eerste vluchten kort en zet het board snel weer neer. Daarna rek je de vliegtijd beetje bij beetje op.
13. De juiste voetpositie vinden vraagt wat oefening, en je gewicht bepaalt hoe ver naar achteren je staat. In de lengte zet je je voeten iets verder uit elkaar dan je schouders, zodat je ruimte hebt om je gewicht te verplaatsen. In de breedte schuif je ze ook tot schouderbreedte uit elkaar. Dat geeft meer balans en meer ruimte om te sturen.