Efoilen: een surfboard dat boven het water vliegt
Een efoil, kort voor elektrische hydrofoil, is een surfboard met een mast eronder, en onder aan die mast zitten een vleugel en een elektromotor met propeller. Heeft de propeller je op snelheid gebracht, dan tilt de vleugel het board uit het water en vlieg je erboven, zonder wind of golven. Kiters, windsurfers en surfers zetten graag een foil onder hun board. De efoil is een jonge tak van die familie, en je vindt er iets in terug van surfen, van kitefoilen en van snowboarden, met daarbovenop het gevoel dat je vliegt. Het grote verschil is hoe snel je het leert. Met een beetje aanleg kun je na 20 minuten al boven het water glijden.
Boven een bepaalde snelheid levert die vleugel genoeg lift om het board op te tillen, en vanaf de kant ziet het eruit alsof iemand boven het wateroppervlak zweeft. De ‘e’ in de naam staat voor ‘elektrisch’. Soms zie je het woord met een koppelteken na die ‘e’ geschreven, maar het is hetzelfde board.
Op een efoil heb je het gevoel van klassiek surfen en de vaart van gemotoriseerde watersport tegelijk.
Het handigst is een efoil op een meer of in een beschutte baai, want wind en golven heb je er niet voor nodig. De elektrische aandrijving maakt weinig lawaai en stoot niets uit. Of je op een bepaald water ook mag varen, is een tweede vraag. Elk land regelt dat op zijn eigen manier en soms verschilt het zelfs per meer, dus zoek voor je vertrekt eerst op waar je met een efoil mag varen.
Foilen voelt als vliegen boven het water, en dat gevoel ben je niet snel kwijt.
Kerncijfers
- Eerste glijvlucht, met een beetje aanleg
- na 20 minuten
- Thuis op het board
- na 4 tot 5 uur oefenen
- Topsnelheid
- 36 tot 60 km/u
- Vliegtijd per acculading
- 45 tot 150 min
- Gewicht
- 18 tot 44 kg
- Catalogusprijzen in de EU
- vanaf € 6.109, de topserie vanaf € 20.679
- Topsnelheid Awake VINGA Carve
- 45 km/u Awake
- Gewicht Lift LIFT5 Cruiser
- 31,98 kg Lift Foils
Is efoilen moeilijk?
Niet moeilijk, en in de meeste gevallen leer je het sneller dan surfen of kitesurfen. Ook wie nog nooit op een board heeft gestaan, komt er prima in.
Hoe lang het duurt, verschilt per persoon. Na 4 tot 5 uur oefenen voelen de meeste mensen zich thuis op de elektrische hydrofoil. Heb je al ervaring met watersport, dan sta je soms binnen 20 minuten te vliegen. Lift Foils schrijft in zijn veelgestelde vragen dat de meeste mensen de eerste keer op het water al overeind komen. Dat is de belofte van een fabrikant, en hoe snel het bij jou gaat, hangt af van je balans, de vleugel en het water van die dag.
Doe het eerste uur met een instructeur erbij. Zo blijven je de meeste valpartijen bespaard. Scholen voor dat eerste uur staan per streek in het overzicht van lessen en verhuur van efoils, samen met de plekken waar je later zelf een board huurt.
Je bouwt het op in drie etappes: eerst liggend, dan op je knieën en ten slotte staand. Het lastigste komt pas daarna, als je van staan naar vliegen gaat.
Voor wie een efoil past
Wind en golven heeft een efoil niet nodig. Daarmee past hij bij iedereen die op een windstille avond het water op wil, of die geen zin heeft om eerst een kite of een zeil te leren hanteren. Zoek je juist de wind op, kijk dan bij wingfoilen, waar een handzeil het werk van de motor doet.
Je lichaamsgewicht telt mee. Lift raadt zijn boards aan voor een lichaamsgewicht van grofweg 45 tot 113 kg (100 tot 250 pond), en een paar van zijn modellen dragen meer. Bij de scholen in Nederland en Vlaanderen die we volgen, ligt de grens voor een les tussen 100 kg en zo’n 130 kg. Noem je gewicht bij het boeken, zodat de school een board en een vleugel klaarlegt die je kunnen dragen.
Zwemmen moet je kunnen, want vallen hoort bij de eerste uren. Sommige scholen vragen een zwemdiploma, en Efoil Mechelen wil dat je 100 meter kunt zwemmen. Op het board zelf vraagt efoilen meer balans dan kracht: de motor levert de vaart, en jij houdt het board met kleine verschuivingen van je gewicht in evenwicht.
Zo werkt een efoil
Alles begint bij een goed gebouwd surfboard. Daaronder draagt een mast een krachtige elektromotor met een propeller, en onder aan de mast zit de vleugel. Zodra de propeller het board op snelheid heeft, levert de foil genoeg lift om het uit het water te tillen. Een draagvleugelboot werkt volgens hetzelfde principe: hoe hoger de snelheid, hoe sterker de lift. Andersom geldt het ook. Met te weinig vaart houdt de vleugel het board niet omhoog. Met een grote vleugel komt een board volgens Flyfoil en Efoil Amsterdam bij zo’n 15 km/u los; Jetboard Watersport noemt 15 tot 20 km/u.
Denk bij de foil aan een klein vliegtuig onder water. Opstijgen doe je door je gewicht naar achteren te verplaatsen, zodat de voorvleugel (de front wing) gaat klimmen. Om te landen breng je je zwaartepunt weer naar voren, tot het board op het water ligt.
De snelheid regel je met een Bluetooth-afstandsbediening. De topsnelheden die fabrikanten opgeven, lopen van ongeveer 35 tot 60 km/u, afhankelijk van model en vleugel; Awake noemt bijvoorbeeld 45 km/u voor zijn VINGA Carve. Meer dan vaart geeft die afstandsbediening niet. Hoe ver je boven het water vliegt, bepaal je met je zwaartepunt, net als het opstijgen en het landen.
Gewicht en vliegtijd van een efoilboard
Een complete efoil van carbon weegt met een volwaardige accu rond de 30 kg. De LIFT5 Cruiser van Lift komt bijvoorbeeld op 31,98 kg: 10,7 kg voor het board, 13,8 kg voor de accu en de rest voor mast, motor en vleugels. Een lichtere set zoals de LIFTX van Lift blijft rond de 20 kg. Aan de zware kant zitten de grote opblaasbare sets van Aerofoils, die met de grotere accu boven de 40 kg uitkomen. Boards in het hogere segment zijn meestal van carbon, dat stijf is en toch licht; veel instapmodellen zijn van EPP-schuim of glasvezel. Voor wie het board regelmatig vervoert, zijn er de opblaasbare versies die sommige fabrikanten maken: die zijn makkelijker mee te nemen.
De elektromotor is bijna geruisloos, zodat je de rust om je heen niet verstoort. De accu bepaalt hoe lang je in de lucht blijft. Voor het exemplaar dat standaard bij het board zit, noemen de fabrikanten alles van 45 minuten tot tweeënhalf uur. Dat zijn de gunstigste cijfers, want je gewicht, je snelheid en de vleugel die je kiest, bepalen mee hoe lang een accu het volhoudt. Een uur op het water is al genoeg om je benen flink te laten werken.
De foil zelf bestaat uit een mast, een fuselage (het middenstuk), een voorvleugel en een achtervleugel, die ook stabilizer heet. Vooral de maat van de vleugel geeft het board zijn karakter. Een kleine vleugel maakt het board sneller, maar vraagt meer beheersing. Op een grote vleugel lig je stabieler en leer je makkelijker, al lever je dan wat topsnelheid in. Voor de eerste uren op het water ligt een grote vleugel daarom voor de hand. Binnen het aanbod van één merk bepaalt vooral de bouw de prijs. De LIFT5 van carbon kost bij Lift meer dan de LIFT5 F van glasvezel, al draaien ze op hetzelfde systeem. HydroFlyer vraagt meer voor de CF van carbon dan voor de AL van glasvezel, terwijl beide een motor van 6000 W en een accu van 2,4 kWh hebben. Een hogere prijs betekent niet automatisch een langere sessie. De lichte LIFTX van Lift haalt volgens de fabrikant tot 45 minuten per lading; een paar goedkopere boards van Waydoo, SiFly en HydroFlyer zijn goed voor ongeveer twee uur.
Alle cijfers komen van de fabrikant zelf. Elke prijs staat in de munt die de fabrikant gebruikt en komt van zijn eigen productpagina. Prijzen en specificaties veranderen van tijd tot tijd. Wat een efoil met alles erbij kost, lees je bij de prijs van een efoil.
Veeg opzij voor de andere kolommen
| Model | Gewicht | Vliegtijd | Topsnelheid | Max. lichaamsgewicht | Prijs (indicatief) |
|---|---|---|---|---|---|
| Lift LIFT5 | 28,62 tot 31,98 kg (complete set) | tot 90 min | - | 86 tot 113 kg (afhankelijk van de maat, meer met de Blowfish, behalve bij de Laird 5′2) | $ 14.999 (Laird 5′2: $ 15.499) |
| Fliteboard ICON | ca. 30 kg (met Flitecell Nano) | tot 45 min / 1,5 uur / 2,5 uur (afhankelijk van de accu) | - | 120 kg | vanaf € 10.919 |
| Awake VINGA Carve | 16 kg zonder accu (board 7,5 kg + aandrijving 8,5 kg) | 60 tot 120 min (afhankelijk van de accu) | 45 km/u | - | van € 12.990 tot € 13.990 excl. btw, afhankelijk van de accu |
| Waydoo Flyer EVO Lite | - | tot 100 min | ca. 36 km/u | ca. 90 kg (om op te stijgen) | vanaf € 6.109 (EU-prijs) |
| Aerofoils Adventure | board 11 kg, complete set 28,6 tot 33,3 kg | tot 1 uur (Light) / tot 2 uur (Endurance) | tot 50 km/u | 120 kg | € 14.269 |
| SiFly Lite + | 34 kg (complete set) | tot 120 min | tot 40 km/u | 60 tot 140 kg | € 6.999 excl. btw (EU-prijs) |
| HydroFlyer AL | - | ca. 2 uur | tot 40 km/u | - | $ 9.995 |
Niet elke fabrikant zet hetzelfde op de weegschaal. Lift, SiFly en Aerofoils noemen het gewicht van de complete set. Fliteboard geeft het gewicht met de kleinste accu erin, Awake juist het gewicht zonder accu, en Waydoo en HydroFlyer geven voor deze twee modellen helemaal geen gewicht. Aerofoils en Awake zetten het gewicht van het kale board er nog los bij. Twee getallen uit twee specificaties vergelijk je dus pas als je weet wat er bij elk getal is meegewogen.
Met de vliegtijd is het net zo. De meeste fabrikanten zetten ‘tot’ voor hun eigen cijfer, en wat je dan leest is een bovengrens, geen gemiddelde. Fliteboard koppelt de vliegtijd bovendien aan de accu die je erbij kiest. Met de kleinste accu sta je het eerst weer aan de kant, met de grootste vlieg je het langst.
Nog twee kolommen hebben gaten. Een topsnelheid noemen Lift en Fliteboard voor deze boards niet, en een maximaal lichaamsgewicht ontbreekt bij Awake en HydroFlyer. Waar dat maximum er wel staat, betekent het niet overal hetzelfde. Waydoo is het duidelijkst: bij de Flyer EVO Lite gaat het om het gewicht waarmee je nog opstijgt. Boven dat gewicht belooft Waydoo niet meer dat je van het water loskomt. Lift geeft een bereik dat meeschuift met de maat van het board.
Eén board per merk is maar een greep uit het aanbod. De pagina over efoilmerken zet de huidige modellen van de acht merken die we volgen op een rij, met prijs, vliegtijd en voor wie het board bedoeld is.

Een eerste les bij een school in Nederland of Vlaanderen
De scholen die we volgen, pakken een eerste les op een vergelijkbare manier aan. Op de kant krijg je uitleg over het board, de afstandsbediening en hoe je valt; EFOIL Vlaanderen in Waasmunster trekt daar een kwartier voor uit. Daarna ga je 45 tot 60 minuten het water op. eFoil Tilburg rekent een uur vaartijd, zonder de instructie en het omkleden mee te tellen. Je komt er een kwartier vroeger en bent in totaal 1,5 tot 2 uur bezig.
Hoe lang je bezig bent, hangt ook af van de groep. Bij een school in Nijmegen krijg je met één of twee mensen elk een eigen board, voor een les van een uur. Met drie of vier deel je twee boards en wissel je elkaar af. Die les duurt twee uur, en ieder vaart 45 minuten, net zo lang als in het kleine groepje. Per persoon betaal je minder, alleen sta je langer aan de kant te wachten.
Het materiaal ligt klaar. Scholen leveren helm en zwemvest of impactvest, en vaak ook een wetsuit. Zelf neem je zwemkleding, een handdoek, zonnebrand en iets te drinken mee. Volgens Lift nemen veel mensen waterschoenen mee als ze vanaf een strand of een steiger vertrekken. Het weer speelt minder mee dan bij kitesurfen: de school in Tilburg zegt een les alleen af bij onweer of hagel.
Lessen vind je op binnenwater in een groot deel van het land, onder meer op de Loosdrechtse Plassen, het Nieuwe Meer bij Amsterdam, het Markermeer bij Hoorn, de Maasplassen bij Thorn en het Grevelingenmeer bij de Brouwersdam. In Vlaanderen zitten scholen bij Mechelen en in Waasmunster. In Knokke-Heist vaart een school op zee, op vlakke dagen zonder wind en buiten de branding. Per plek lees je bij de efoilspots wie er les geeft en wat er op dat water mag, en wie op vakantie wil leren, vindt scholen op Bonaire.
Van liggen naar vliegen, stap voor stap
Veiligheid gaat voor, en dan vooral alles wat onder het board zit: de foil, de motor en de propeller. Houd je aan de volgorde hieronder en sla geen stap over, ook niet als het liggend al goed gaat.
- Zet in elk geval een helm op en trek een zwemvest of impactvest aan. Als beginner lig je gegarandeerd meer dan eens in het water.
- Zoek een oefenplek zonder zwemmers of andere mensen op het water in een straal van 100 meter, met vlak water zonder golven. Het water moet ook diep genoeg zijn, want de foil is kwetsbaar.
- Klim op het board zoals je op een surfplank klimt. Gebruik de foil of de motor nooit als opstapje, en houd je voeten zo ver mogelijk van de motor en de vleugels.
- Zet de afstandsbediening op stand 1, de beginnersstand. Ga daarna op je buik liggen en geef gas.
- Anders dan bij een gewone surfplank komt de neus omhoog zodra je versnelt, omdat de voorvleugel dan lift begint te geven. Breng je zwaartepunt daarom naar voren: trek jezelf tijdens het gasgeven met je handen een stukje richting de neus.
- Houd je snelheid vast. Verlies je vaart, dan duikt de neus het water in en wordt het board onrustig.
- Vaar liggend een paar rondjes. Zo leer je het board kennen en wen je aan de snelheid en de bochten.
- Probeer daarna een paar rondjes op je knieën.
- Dan sta je op. Kom rustig overeind en houd ondertussen je snelheid vast.
- Zoek een houding die prettig aanvoelt en vaar een paar rondjes. Niet te langzaam, anders gaat de neus weer klimmen.
- Leer goed vallen. Wordt het board onrustig, spring er dan op het laatste stabiele moment af. Nooit naar voren, maar altijd opzij of naar achteren, zo ver mogelijk bij de foil vandaan.
- Sta je stevig, dan begin je stap voor stap met vliegen. Op de juiste snelheid schuif je je voeten naar achteren en buig je je bovenlichaam naar voren, zodat je zwaartepunt op dezelfde plek blijft. Verplaats vanaf daar je gewicht naar achteren en de efoil komt los. Houd de eerste vluchten kort en zet het board snel weer neer. Daarna rek je de vliegtijd beetje bij beetje op.
- De juiste voetpositie vinden vraagt wat oefening, en je gewicht bepaalt hoe ver naar achteren je staat. In de lengte zet je je voeten iets verder uit elkaar dan je schouders, zodat je ruimte hebt om je gewicht te verplaatsen. In de breedte schuif je ze ook tot schouderbreedte uit elkaar. Dat geeft meer balans en meer ruimte om te sturen.
De motor stopt zodra je loslaat
Bij een val hoort de propeller stil te staan, en daar zorgt de afstandsbediening voor. Lift schrijft dat de motor vanzelf uitgaat zodra je de trekker loslaat of de bediening het water raakt, zoals een dodemansknop op een motorboot. Laat de trekker bij een val daarom meteen los, en houd de bediening niet krampachtig vast terwijl je van het board stapt.
De beginnersstand uit het stappenplan heet bij Waydoo ‘limited speed mode’. Op de Flyer One kies je die in het menu van de afstandsbediening. Bij een board dat later traag aanvoelt, kijk je eerst of die stand nog aanstaat. Waydoo raadt aan de propeller alleen met de hand rond te draaien als alles is uitgeschakeld.
Een lege accu kondigt zich aan. Bij Lift schakelt de bediening bij een bijna lege accu vanzelf terug naar een laag vermogen, zodat je nog rustig de kant haalt. Op de Waydoo Flyer One knippert een lampje op het board zodra de accu op 20 procent staat. Dat is het moment om naar de kant te varen, ook als het net goed begint te lopen.
Diepte is de laatste marge. Jetboard Watersport noemt minimaal 1,5 meter water, en twee regionale sites houden 1 meter aan vanwege de foil. Het zijn uitspraken van een verhuurder en van regiosites, en ze volgen uit de bouw: de foil steekt diep onder het board en raakt in ondiep water als eerste de bodem.
Fouten herkennen voordat je ze maakt
Gas loslaten zodra het board wiebelt. Het is een reflex, maar met minder vaart verliest de vleugel lift en zakt het board terug in het water. Blijf op snelheid tot je merkt dat je valt, en laat pas op dat moment de trekker los.
Het staan overslaan. Wie van de knieën meteen naar de eerste vlucht wil, staat nog niet stevig genoeg om de hoogte met zijn zwaartepunt te regelen. Een paar korte vluchten vanuit een vaste stand brengen je verder dan één lange poging.
De warme accu direct aan de lader. Waydoo raadt aan te wachten tot de accu is afgekoeld voor je hem laadt, en hem nooit helemaal leeg te varen. Zet de accu en de afstandsbediening uit als je het board vervoert, en spoel na een dag op het strand het zand uit de trekker.
Wat er tussen je eerste les en een eigen board ligt
Kopen staat aan het eind van het rijtje. Scholen verhuren een efoil bijna altijd pas na een les of een cursus met certificaat, en Flyfoil schrijft dat zijn verhuur alleen voor ervaren foilers is. Bij Flying Fish in Amsterdam haal je het certificaat na drie lessen van 40 minuten; E-flow aan de Maasplassen en EFOIL Vlaanderen werken met drie lessen van een uur.
Reken het na. Drie lessen van 40 tot 60 minuten zijn samen 2 tot 3 uur op het water, minder dan de 4 tot 5 uur waarna de meeste mensen zich thuis voelen op een efoil. Een paar uur huren tussen de cursus en de aankoop vult dat gat, en onderweg merk je welk soort board bij je past. In deze volgorde kom je de keuzes tegen:
- Een proefles. Na één les weet je of efoilen je ligt. Wat zo’n les bij jou in de buurt kost en wie hem geeft, vind je bij efoil huren.
- Een cursus met certificaat. Drie lessen is de gangbare opzet, en met het certificaat op zak mag je bij de school zelf een board huren.
- Huren en proefvaren. Een aantal scholen verkoopt ook boards, onder meer van Waydoo, Fliteboard en SiFly, en bij E-flow kun je een model eerst proefvaren. Zo probeer je verschillende vleugels uit voor je iets beslist.
- De papieren voor je eigen water. Of je met een eigen board een vaarbewijs, een inschrijving of een verzekering nodig hebt, lees je per land bij de regels voor efoils.
- Je budget. Wat een nieuw board met accu en toebehoren in totaal kost, staat bij wat een efoil kost.
- Nieuw of gebruikt. Op Marktplaats en 2dehands staan ook gebruikte efoils, en bij zo’n board is de staat van de accu de grote vraag. Waar je verder op let, vertelt de gids over een tweedehands efoil kopen.
- Merk en model. Pas als je weet wat je wilt, vergelijk je de merken en lees je bij een efoil kopen welke maat board en vleugel bij je niveau en je gewicht past.
- Laden en bewaren. Hoe lang een accu meegaat en hoe je hem veilig laadt en de winter door helpt, staat bij de accu van een efoil.
Veelgestelde vragen
Wat is een efoil?
Een surfboard met een elektrische hydrofoil eronder. Zodra je snel genoeg gaat, tilt de vleugel onder het board je uit het water, en vanaf dat moment vlieg je als het ware boven het water.
Wat betekent efoilen?
Varen op een efoil. De ‘e’ komt van ‘elektrisch’, en ‘foil’ is de draagvleugel die onder het board zit.
Is efoilen moeilijk?
Nee. Veel mensen hebben het sneller onder de knie dan surfen of kitesurfen. Eerst lig je op het board, dan zit je op je knieën en daarna ga je staan. Pas als je stevig staat, begin je met vliegen, en dat is het moeilijkste stuk.
Hoe lang duurt het voor je kunt efoilen?
Reken op 4 tot 5 uur oefenen voor je je zeker voelt op een elektrische hydrofoil. Wie al een andere watersport doet, vliegt soms al binnen 20 minuten.
Wat heb je nodig om te efoilen?
Een efoilboard met vleugel, mast, elektromotor, accu en afstandsbediening, en een lader voor die accu. Draag er altijd een helm en een zwemvest of impactvest bij, want in het begin lig je geregeld in het water.
Is efoilen gevaarlijk?
Niet per se, zolang je weet waar het gevaar zit: onder water, bij de foil met de motor en de propeller. Stap daar nooit op als je op het board klimt, en houd je voeten er zo ver mogelijk vandaan. Een helm en een zwemvest of impactvest zijn geen overbodige luxe, want als beginner val je vaak. Voel je dat het board onrustig wordt, spring dan opzij of naar achteren, weg van de foil, en nooit naar voren.
Hoe zwaar mag je zijn om te efoilen?
Het maximum verschilt per board en niet elk merk noemt het; bij Lift gaat het mee met de maat.
Vanaf welke leeftijd kun je efoilen?
Meestal vanaf 16 jaar. Lift raadt zijn efoils vanaf die leeftijd aan, en veel scholen in Nederland en Vlaanderen hanteren dezelfde grens. Een paar nemen kinderen vanaf 10 of 12 jaar mee, en voor wie jonger is dan 16 maken sommige scholen een uitzondering in overleg met een ouder.
Waar kun je efoilen?
Op water dat diep genoeg is, zonder golven en zonder zwemmers of andere watersporters binnen 100 meter. Toestemming is een andere kwestie.
Kun je een efoil huren zonder les?
Zelden. De meeste scholen geven je pas een board mee als je eerst les hebt gehad, en soms moet je daarvoor een certificaat halen.
