Regels voor efoils

Vaarbewijs of stuurbrevet

Nederland: wat het board kan halen

Twintig kilometer per uur is in Nederland de grens waar alles om draait. Een efoil die harder kan, is zoals wij de regels lezen een snelle motorboot, en wie zo’n board bestuurt, moet dan een klein vaarbewijs hebben. Zo staat het in artikel 16, eerste lid, onder d, van het Binnenvaartbesluit. Dat artikel eist het vaarbewijs voor schepen korter dan 15 meter die met hun eigen motor meer dan 20 km/u “kunnen bereiken”. Haalt het board die snelheid niet, dan valt het buiten dat artikel.

Het woord efoil komt in het Binnenvaartpolitiereglement (BPR) niet voor. Toch valt een efoil er naar onze lezing onder. Het BPR noemt elk vaartuig dat als vervoermiddel op het water kan dienen een schip, met inbegrip van een vaartuig zonder waterverplaatsing (artikel 1.01, A, onder 1°). Met een elektromotor wordt het een motorschip, en omdat het korter is dan 20 meter een klein schip. Onder 17° volgt de definitie die telt: een snelle motorboot is een klein schip dat “sneller dan 20 km per uur ten opzichte van het water kan varen”.

Het woord ‘kan’ is beslissend. De toets gaat over wat het board technisch haalt en niet over de snelheid waarmee jij op een bepaald moment vaart. Rijkswaterstaat schrijft in zijn uitleg over snelvaren hetzelfde: de regels voor snelvaren gelden voor alle schepen “die korter zijn dan 20 m en harder kunnen varen dan 20 km/h”. Wij concluderen daarom dat een board dat 25 km/u haalt een snelle motorboot blijft, ook als je er rustig mee rondtoert.

De RDW, de dienst die snelle motorboten registreert, noemt de efoil wel bij naam. Op haar registratiepagina staat: “Een surfplank met motor noemen we ook wel een e-foil, jetsurf of jetboard. Gaat deze harder dan 20 km/u? Dan moet u deze registreren.” Die vraag is losser geformuleerd dan de wet, want ze gaat over hoe hard het board gaat en niet over wat het kan. De RDW vraagt eigenaars van een efoil om eerst contact op te nemen.

Varen doe je Samen, de landelijke campagne voor veilig varen waaraan onder meer Rijkswaterstaat en de provincies als vaarwegbeheerders meedoen, heeft een eigen uitleg voor efoilers. Volgens die uitleg halen sommige efoils “snelheden tot wel 30 kilometer per uur” en gelden ze dan als snelle motorboot. Voor een board dat harder kan dan 20 km/u somt de campagne vijf plichten op: een vaarbewijs, een minimumleeftijd van 18, registratie, snel varen alleen in snelvaargebieden en een reddingsvest dragen. Over een board dat “begrensd is op 20 km/uur” schrijft ze dat er minder regels gelden, “kortweg dezelfde als voor een ‘gewoon motorschip’”. Dat is de opvatting van een campagne en geen wettekst.

Precies op dat punt lopen de verhalen uiteen. Verschillende scholen en verhuurders schrijven op hun site dat je geen vaarbewijs nodig hebt, omdat hun boards op 20 km/u zijn ingesteld. De wetteksten gaan uit van wat een board kan varen. Of een begrenzing door de fabrikant of in de software daarvoor meetelt, staat in geen van de teksten die we lazen. Een aanbieder noemde als grond een aparte regeling voor pleziervaartuigen, maar die kwamen we in de officiële teksten niet tegen. Een andere school schreef dat het vaarbewijs “sinds kort” verplicht is; een recente wijziging van deze regel vonden we evenmin. Wie zekerheid wil over een begrensd board, legt de vraag schriftelijk voor aan de RDW.

De Wet pleziervaartuigen 2016 zondert surfplanken en draagvleugelboten wel uit van de voorschriften voor ontwerp en bouw (artikel 2, eerste lid, onder a). Draagvleugelboten en hun motoren vallen ook buiten de voorschriften voor uitlaatemissies en geluid (onder b en c). Die wet gaat over de CE-markering bij bouw en verkoop. Over waar en hoe je mag varen zegt ze niets, en een vrijstelling van het vaarbewijs geeft ze naar onze lezing niet. Kijk bij het kopen van een efoil daarom eerst naar de topsnelheid die de fabrikant opgeeft, want in Nederland hangen vaarbewijs, registratie en leeftijd ervan af.

Klein vaarbewijs I of II

Er zijn twee soorten klein vaarbewijs. De Binnenvaartregeling noemt ze klein vaarbewijs I, voor rivieren, kanalen en meren, en klein vaarbewijs II, voor alle binnenwateren (artikel 1.1). Deel II heb je nodig op de wateren van maritieme aard (Binnenvaartbesluit, artikel 16, derde en vierde lid), die artikel 7.11b, tweede lid, van de Binnenvaartregeling opsomt. Dat zijn de Westerschelde, de Oosterschelde, de Waddenzee, de Eems, de Dollard, het IJsselmeer, het IJmeer en het Markermeer. De Gouwzee hoort er uitdrukkelijk niet bij, dus daar volstaat deel I, ook in het snelvaargebied dat er ligt.

Een vaarbewijs krijg je pas vanaf 18 jaar, want de Binnenvaartwet verbiedt het af te geven aan wie die leeftijd nog niet heeft bereikt (artikel 27, eerste lid, onder a). Een schip gebruiken terwijl de gezagvoerder het vereiste vaarbewijs niet heeft, is verboden (artikel 25, vierde lid). Van de plicht vrijgesteld zijn alleen schepen die uitsluitend door spierkracht bewegen, plus twee categorieën die met een board niets te maken hebben (Binnenvaartbesluit, artikel 17, eerste lid).

Nederland erkent een aantal buitenlandse bewijzen (Binnenvaartregeling, artikel 7.11 en bijlage 7.1). Het Belgische algemeen stuurbrevet, het brevet yachtman, het brevet yachtnavigator en het Duitse Sportbootführerschein-See gelden voor alle binnenwateren. Het Belgische beperkt stuurbrevet en het Duitse Sportbootführerschein-Binnen tellen alleen op rivieren, kanalen en meren. Het sportpatent uit het Reglement betreffende het scheepvaartpersoneel op de Rijn geldt als gelijkwaardig aan het klein vaarbewijs (Binnenvaartregeling, artikel 7.11, derde lid).

Neem het vaarbewijs mee als papieren document. Een exemplaar in elektronische vorm was aan boord volgens bijlage 13 van het BPR niet toegestaan op de dag dat we die bijlage lazen. Voor die bijlage ligt wel een wijziging klaar, waarvan de datum van inwerkingtreding nog niet vaststaat.

België: het stuurbrevet en de aandrijving

De Belgische teksten spreken van een vaarbevoegdheidsbewijs. Het koninklijk besluit van 28 juni 2019 betreffende de pleziervaart, verder KB pleziervaart, noemt er vier, waaronder het beperkt en het algemeen stuurbrevet (artikel 4.2, § 1). Het beperkt stuurbrevet geldt in de zones 0 en 1, het algemeen in de zones 0 tot en met 4. Zone 1 omvat alle met de zee verbonden binnenwateren behalve de Beneden-Zeeschelde, zone 4 de zee vanaf het strand tot 6 zeemijl (artikel 1.3).

Het Belgisch Scheepvaartwetboek eist zo’n bewijs van iedereen die een pleziervaartuig bestuurt (artikel 5.2.2.4, § 1). Het KB pleziervaart maakt er een ruime uitzondering op. In de zones 1 en 2, en sinds 1 januari 2022 ook in de zones 3 tot en met 7, is geen brevet nodig (artikel 4.1). Die vrijstelling vervalt als het vaartuig een bedrijfsmatig doel dient, een romp langer dan 15 meter heeft of “door motor voortbewogen, sneller dan 20 kilometer per uur kan varen”. Ook deze toets gaat over wat het vaartuig kan.

Of die regels ook voor een efoil gelden, is een tweede vraag. Boek 5 van het Scheepvaartwetboek geldt voor pleziervaartuigen vanaf 2,5 meter en voor waterscooters (artikel 5.1.1.2, § 1). Tuigen voor brandingsporten “zoals kites, windsurftuigen en surfplanken” vallen er uitdrukkelijk buiten, met uitzondering van waterscooters (§ 2). Een waterscooter is volgens het wetboek een vaartuig met een romp korter dan 4 meter dat “een voortstuwingsmotor met een waterstraalpomp als primaire voortstuwingsbron gebruikt” (artikel 5.1.1.1, 1°). Het binnenvaartreglement APSB omschrijft hem op dezelfde manier (artikel 1.01, d5).

Wij lezen dat zo. Een efoil met propeller, het gangbare ontwerp, is geen waterscooter. Omdat het board ruim korter is dan 2,5 meter, valt de efoil buiten de registratie en buiten de regels voor het stuurbrevet. Een elektrisch board met jetaandrijving, korter dan 4 meter en bestuurd vanaf de romp, is wel een waterscooter. Voor dat board, bijvoorbeeld een elektrische surfplank met waterstraalpomp, geldt Boek 5 volledig, met registratie en een brevet, omdat het harder kan dan 20 km/u. Geen Belgische wettekst noemt de efoil bij naam, en een officiële bron die het met zoveel woorden zegt, konden we niet lezen.

Voor leerlingen maakt de aandrijving niet uit: wie les volgt onder toezicht van een lesgever, hoeft geen brevet te hebben (KB pleziervaart, artikel 4.1, § 4). Een begrenzer in de software verandert weinig, denken wij. Bij een propellerboard speelt de snelheidsgrens geen rol, en voor een jetboard zegt geen tekst die we lazen hoe een begrenzer meetelt. Een brevet verloopt overigens niet, want de vaarbevoegdheidsbewijzen zijn “onbeperkt geldig in tijd” (artikel 4.4).

Een efoil verzekeren

Een wettelijke plicht om een efoil te verzekeren, hebben we in Nederland en in België niet gevonden. In een tekst die we niet hebben gelezen, kan zo’n plicht wel staan.

De bekendste verzekeringsplicht in Nederland staat in de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen. Die geldt voor rij- en voertuigen die over de grond bewegen (artikel 1), en dus niet voor een board op het water. Een landelijke verzekeringsplicht voor pleziervaartuigen kwamen we in de gelezen wetten niet tegen. Een gemeente kan een verzekering wel als voorwaarde aan een eigen ontheffing verbinden. Het enige voorbeeld dat we zagen, een verordening van Uitgeest voor snelle motorboten uit 1967, laatst gewijzigd in 1994, rekent nog in guldens. De verordening staat nog als geldend vermeld, maar is zo verouderd dat we er geen regel voor een efoil van nu uit afleiden.

In België laat het Scheepvaartwetboek een aansprakelijkheidsverzekering voor pleziervaartuigen over aan de Koning, die ze voor bepaalde categorieën of activiteiten kan opleggen (artikel 5.3.1.2). Een koninklijk besluit dat dat doet, vonden we niet. De verplichte verzekeringen die het wetboek wel op pleziervaartuigen toepast, gelden alleen voor vaartuigen voor bedrijfs- of beroepsmatig gebruik (artikel 5.3.2.1). Het KB pleziervaart, het APSB, het kustreglement van 1981, de aanvullende reglementen van De Vlaamse Waterweg en de verordeningen van Oostende en Knokke-Heist bevatten evenmin een verzekeringsplicht. Onze versie van het KB pleziervaart is bijgewerkt tot 13 januari 2026; een besluit dat later verscheen, zit niet in wat we lazen.

Een verzekering tegen aansprakelijkheid is toch verstandig. Vraag je verzekeraar of een efoil onder je polis valt, en lees bij een school of club de voorwaarden, want die kunnen zelf een verzekering vragen. Een Vlaamse kustclub laat niet-leden bijvoorbeeld naast de les op de efoil ook een ongevallenverzekering betalen.

Waar mag je efoilen in Nederland?

In de landelijke teksten staat geen lijst van wateren voor efoils. Het BPR geldt op alle openbare wateren die voor de scheepvaart openstaan (Vaststellingsbesluit Binnenvaartpolitiereglement, artikel 2, eerste lid). Uitgezonderd zijn de Rijntakken: de Boven-Rijn, de Waal, het Pannerdensch Kanaal, de Neder-Rijn en de Lek. Hetzelfde geldt voor de Westerschelde, het Kanaal van Gent naar Terneuzen, de monding van de Eems, de Gemeenschappelijke Maas en de zee buiten de kustlijn. Toch gelden op de Rijntakken, met hun havens en de recreatiewateren eraan, de definities en de leeftijd van 18 voor snelle motorboten (artikel 2, derde lid). Ook de artikelen 8.01 tot en met 8.08 van het BPR, over registratie, uitrusting en snelheid, gelden daar, net als de artikelen 9.04 en 9.05.

De beheerder van een water maakt er ook de regels. Voor de rijkswateren wijst de minister de bevoegde personen aan (Rijkswaterstaat), voor wateren van een provincie, gemeente of waterschap het bestuur van dat lichaam (Vaststellingsbesluit, artikel 5, eerste lid). Provincies, gemeenten en waterschappen houden hun eigen bevoegdheid om regels te stellen, zolang die niet botsen met de landelijke regels (Scheepvaartverkeerswet, artikel 42). Een provincie, gemeente of waterschap maakt in zijn eigen publicatieblad bekend wie het als bevoegde autoriteit aanwijst (Vaststellingsbesluit, artikel 7). De Friese vaarsnelheden vind je in het Provinciaal blad van Fryslân.

Twintig kilometer per uur en de snelvaargebieden

Voor een snelle motorboot geldt een maximum van 20 km/u ten opzichte van het water (BPR, artikel 8.06, eerste lid). De beheerder kan vaarwegen of delen ervan aanwijzen waar dat verbod niet geldt of waar een andere maximumsnelheid geldt. Rijkswaterstaat vat het samen als een “landelijke maximumsnelheid van 20 km/h, tenzij ter plekke iets anders is aangegeven”.

De gebieden op de rijkswateren waar je overdag harder mag, staan in de Regeling snelle motorboten Rijkswateren 1995 (artikel 1, eerste lid). Daaronder vallen het IJsselmeer en het Markermeer, behalve de betonde vaargeulen, het gebied aan de landzijde van de aanvullende markering en een strook van 250 m uit de oever. Verder staan er delen van het IJmeer, het Gooimeer, het Veluwemeer en het Ketelmeer in, en het gebied binnen de gele boeien op de Gouwzee. De lijst noemt ook het Grevelingenmeer, het Veerse Meer, het Haringvliet, het Hollandsch Diep en tien betonde vaargeulen in de Waddenzee, soms in hun geheel en soms voor een deel. In 2026 is de regeling twee keer gewijzigd, en wij lazen de versie die sinds 26 augustus 2026 geldt. Rijkswaterstaat verwijst voor een overzicht naar een kaart met snelvaargebieden op de site van Varen doe je Samen; die kaart hebben we niet geopend.

Hard varen mag ook binnen zo’n gebied niet overal. De hogere snelheid geldt niet binnen 20 m van de oever, tenzij anders bepaald, en niet binnen 50 m van een zwem- of aanleginrichting. Ze vervalt ook in de buurt van wedstrijden en evenementen en bij minder dan 500 m zicht. In de havens aan die vaarwegen en binnen 100 m van een havenmond geldt ze evenmin (artikel 1, tweede lid). ’s Nachts mag je volgens deze regeling alleen op de Oude Maas, de Nieuwe Maas, de Nieuwe Waterweg en de Noord harder dan 20 km/u. Daar gelden dan de trajecten en grenzen die artikel 3 noemt.

Borden op het water

De borden uit bijlage 7 van het BPR vertellen ter plekke wat mag. Bord E.21 betekent “Snel varen voor kleine motorschepen toegestaan” en markeert het begin van een snelvaargebied, bord A.18 het einde. A.20 verbiedt waterscooters en E.24 staat ze toe. Twee borden gelden voor elke efoil, hoe snel die ook is: A.12 “Verboden voor motorschepen” en A.13 “Verboden voor kleine schepen”.

Of een snelle efoil als waterscooter telt, is niet beslist. Het BPR noemt een waterscooter een snelle motorboot die “gebouwd of ingericht” is “om door een of meer personen skiënd door of over het water te worden voortbewogen” (artikel 1.01, A, onder 18°). Varen doe je Samen schrijft dat snel varen met een efoil alleen mag in “snelvaargebieden voor waterscooters”, maar een wettekst die de efoil als waterscooter aanmerkt, vonden we niet. Let daarom op de borden A.20, E.21 en E.24, en vraag de beheerder bij twijfel hoe hij een efoil behandelt.

Strenger op de Loosdrechtse Plassen en de Friese meren

Een board dat onder 20 km/u blijft, kan lokaal nog altijd te snel zijn. Op de Loosdrechtse Plassen geldt het Besluit Motorboten Loosdrechtse Plassen 2023 van de gemeente Wijdemeren. Een motorboot is daarin “ieder vaartuig, dat door mechanische kracht wordt voortbewogen” (artikel 1), en de toelichting noemt de efoil er uitdrukkelijk bij: “ook nieuw op de markt komende producten, zoals een e-foil”. Het is de eerste officiële Nederlandse tekst die we vonden die de efoil in een gebruiksregel noemt.

Voor elke motorboot geldt op de Loosdrechtse Plassen maximaal 12 km/u, en op de Stille Plas 9 km/u (artikel 2). Binnen 100 meter van een oever, steiger, golfbreker of afgemeerd vaartuig is het 6 km/u (artikel 3), en ’s nachts ook (artikel 4). De nacht loopt volgens het besluit “van een half uur na zonsondergang, maar nimmer na 22.00 uur, tot 8.00 uur”. Op de kaart zijn natuurgebieden met een kruisarcering aangegeven: het oostelijke deel van de Vuntus met de Raaisloot en het gebied van de Ster. Daar mag je niet varen met een ingeschakelde motor, en volgens de toelichting geldt dat ook voor een elektrische (artikel 5). Jetski’s, waterscooters “of een soortgelijk apparaat” zijn helemaal verboden (artikel 6); of een efoil als soortgelijk apparaat telt, zegt het besluit niet.

In Fryslân stelt de provincie maximumsnelheden vast voor alle motorschepen op haar wateren (Vaarsnelhedenbesluit Fryslân 2025, artikel 1). Op de meeste meren uit bijlage III is dat 9 km/u en op een paar andere 6 km/u. Voor de betonde vaargeulen door de meren geldt een eigen lijst (artikel 4). Snel varen mag volgens de snelvaarpagina van de provincie alleen binnen de gele boeien van een snelvaargebied. Dat kan tussen zonsopkomst en zonsondergang, van 30 april tot en met 30 september, met een vaartuig van hooguit 1,5 m³ waterverplaatsing. De binnendijkse snelvaargebieden liggen op het Heegermeer, het Tjeukemeer, de Fluessen, het Slotermeer en het Sneekermeer. Met een waterscooter of jetski mag je binnendijks alleen op het Heegermeer snel varen. Of dat ook voor een snelle efoil geldt, is dezelfde open vraag als bij de borden.

Amsterdam, de grote vaarwegen en zwemmers

Voor Amsterdam lazen we de Verordening op het binnenwater 2010 en de Regeling op het binnenwater 2020. Een algemene snelheidsgrens voor wie met een eigen board vaart, staat in geen van beide. Welke snelheid er op de grachten, het IJ of het Nieuwe Meer voor jou geldt, laten we hier open. Wat de stad over verhuur bepaalt, staat bij huren en les nemen.

Op de grote vaarwegen uit bijlage 15 van het BPR, zoals het Noordzeekanaal, het Amsterdam-Rijnkanaal, de Nieuwe Maas en het Prinses Margrietkanaal, gelden extra regels voor kleine schepen (artikel 9.04). Je hebt er een motor nodig die direct klaar is voor gebruik en waarmee je minstens 6 km/u kunt aanhouden. Houd daarbij zo veel mogelijk de stuurboordkant van het vaarwater aan, behalve op de Waal, de Boven-Rijn, de Geldersche IJssel, de Neder-Rijn en het Pannerdensch Kanaal, waar die plicht niet geldt. Blijf er ook uit de buurt van de beroepsvaart.

Het BPR verbiedt zwemmen en watersport zonder schip in snelvaar- en waterskigebieden en in vaargeulen voor de doorgaande scheepvaart (artikel 8.08, tweede lid). Hetzelfde geldt voor routes van veerponten, voor havens en hun ingangen en voor de buurt van ligplaatsen. Een vaste afstand tot zwemmers op een strand of bij een meer staat niet in het BPR, want badzones stellen provincies en gemeenten zelf in, met borden ter plaatse. Artikel 8.06, tweede lid, verbiedt te waterskiën “of op soortgelijke wijze van de vaarweg gebruik te maken”. Wij lezen dat als een regel voor wie zich laat slepen, en niet voor een efoil die op eigen kracht vaart.

Vlaamse kanalen, rivieren en meren

Voor België gelden de federale regels, zoals het Scheepvaartwetboek, het KB pleziervaart en het kustreglement, op alle Belgische wateren die ze noemen. De rest van dit deel gaat over Vlaanderen en de kust, want Waalse regels hebben we niet gelezen, en het Brusselse water behandelen we hier niet.

De beheerder van de bevaarbare waterwegen in Vlaanderen, De Vlaamse Waterweg, noemt efoilen bij naam. In zijn visie op recreatie uit 2022 schrijft de beheerder over watersport “waarbij men aan hoge snelheid op een gemotoriseerde plank staat, zit of ligt (zoals o.a e-foilen, gemotoriseerde surfplank)”. De huidige snelvaartvakken zijn volgens die tekst “niet geschikt om er deze watersport algemeen toe te laten”. Wel staat de beheerder open voor een of meer proefvakken, in overleg met de sector. In de lijst van snelvaartvakken die sinds 22 januari 2026 geldt, vonden we geen vak dat voor efoilen is aangewezen.

Het Vlaamse scheepvaartportaal VisuRIS noemt de Vlaamse waterwegen ook ongeschikt voor recreatie waarbij je je “aan hoge snelheid soms (hoog) boven en/of onder het water” voortbeweegt, zoals flyboarden. Uitzonderingen zijn er alleen voor georganiseerde evenementen. Dat de efoil in die categorie hoort, is onze lezing. Efoilen is op de bevaarbare waterwegen van De Vlaamse Waterweg volgens de beheerder zelf niet algemeen toegelaten. Vraag De Vlaamse Waterweg eerst om toestemming als je er toch wilt varen.

Het reglement zelf laat een smal pad open. Het binnenvaartreglement APSB noemt varen boven 20 km/u “varen met grote snelheid” (artikel 1.01, f8). Dat mag alleen overdag, bij minstens 500 meter zicht en tussen de borden E.21 en A.18 (artikel 6.35/1). Wie in een snelvaartvak met grote snelheid vaart, moet volgens de aanvullende reglementen van De Vlaamse Waterweg een reddingsvest dragen en plaatsnemen op een plek die de fabrikant daarvoor heeft ingericht (artikel 1.23). Hoe dat op een board past waarop je staat, zegt geen tekst. Buiten de snelvaartvakken geldt de limiet die de aanvullende reglementen per waterweg voor pleziervaartuigen vastleggen, en die ligt op de meeste Vlaamse kanalen en rivieren onder 20 km/u. Die reglementen gelden in hun huidige versie sinds 22 januari 2026.

Voor een jetboard dat een waterscooter is, komt daar nog iets bij. Staande waterscooters mogen alleen hard varen in de vakken voor waterscooters (artikel 1.26), die het APSB tussen de borden E.24 en A.20 legt. De sluizen van De Vlaamse Waterweg zijn voor waterscooters verboden, tenzij de beheerder bij uitzondering toegang geeft (artikel 1.11).

Zwemmers kom je op die waterwegen in principe niet tegen. Zwemmen in bevaarbare waterwegen is verboden, behalve bij vergunde evenementen en in vergunde zones, schrijft de beheerder op zijn recreatiepagina, en VisuRIS zegt hetzelfde in zijn uitleg over zwemmen. Het APSB staat zwemmen alleen overdag toe, tussen de borden E.105 en A.105 (artikel 6.37).

Kleine rivieren, natuurreservaten en meren

Op de onbevaarbare waterlopen, de kleinere rivieren en beken buiten het scheepvaartnet, is varen met gemotoriseerde vaartuigen verboden zonder schriftelijke toestemming van de waterbeheerder. Zo staat het in artikel 21 van het besluit van de Vlaamse Regering van 7 mei 2021. Met die toestemming blijft het verboden om de rust te verstoren, oevers, waterbodem of begroeiing te beschadigen en wilde dieren opzettelijk te storen.

In Vlaamse natuurreservaten zijn individuele sporten, groepssporten en gemotoriseerde voertuigen verboden, tenzij het goedgekeurde beheerplan een ontheffing geeft (Natuurdecreet, artikel 35, § 2). Efoilen valt volgens ons onder dat verbod, en zonder die ontheffing kan het er niet. De Baai van Heist aan de kust is een Vlaams natuurreservaat.

Op meren en recreatiegebieden gelden de regels van de eigenaar of uitbater. Een algemene regel vonden we er niet: het APSB gaat over openbare binnenwateren die voor de scheepvaart bestemd zijn of gebruikt worden (koninklijk besluit van 24 september 2006, artikel 2). Een aanwijzing door de minister van wateren in zone 0, de afgesloten wateren zonder verbinding met de zee, vonden we evenmin. Waar in Vlaanderen scholen lesgeven en onder welke voorwaarden, lees je bij efoil huren.

Zo oud moet je zijn

In Nederland legt artikel 1.09 van het BPR de minimumleeftijd per soort vaartuig vast. Voor een snelle motorboot, en daarmee voor een efoil die harder kan dan 20 km/u, is dat 18 jaar (eerste lid, onder a). Rijkswaterstaat opent zijn samenvatting van de snelvaarregels ermee: “bent u tenminste achttien jaar”. Een klein motorschip dat geen snelle motorboot is, mag je vanaf 16 jaar sturen (onder b, 2°).

Er bestaat een lagere grens van 12 jaar voor een klein open motorschip korter dan 7 meter waarvan de hoogst bereikbare snelheid niet boven 13 km/u komt (onder c). Een board dat nooit harder gaat dan 13 km/u, kan in onze lezing onder die regel vallen, maar geen officiële tekst past het begrip ‘open motorschip’ op een board toe. Varen doe je Samen noemt op haar efoilpagina een andere snelheid bij die leeftijdsgrens, en wij houden het getal uit het BPR aan.

De enige uitzondering die artikel 1.09 zelf kent, is een ontheffing van de grens van 18 jaar (tweede lid). Die is er alleen voor het oefenen in verenigingsverband voor wedstrijden met snelle motorboten en voor die wedstrijden zelf. Een vaarbewijs en een registratie bij de RDW zijn er evenmin voor je achttiende.

In België hangen de leeftijden aan het brevet. Een vaarbevoegdheidsbewijs met de vermelding ‘M’, voor motor, krijg je vanaf 16 jaar, als je medisch geschikt bent en voor theorie en praktijk slaagt (KB pleziervaart, artikel 4.6). Op zee en in de kusthavens, de zones 3 tot en met 7, geldt een tweede grens. De bestuurder van een vaartuig dat daar langer is dan 15 meter of op de motor sneller dan 20 km/u kan, moet minstens 18 zijn. Voor een waterscooter is dat 16 jaar (artikel 4.7). Voor boards waarvoor geen brevet nodig is, vonden we in de Belgische vaarteksten geen wettelijke minimumleeftijd. Scholen leggen hun eigen grens vast, en die verschillen onderling.

Huren en les nemen

In de landelijke Nederlandse vaarteksten die we lazen, staat geen regel over verhuur: het BPR, het Binnenvaartbesluit, de Binnenvaartwet, de Binnenvaartregeling en de beleidsregel voor registratie noemen verhuur niet. Voor een gehuurd board dat sneller kan dan 20 km/u moet je 18 zijn en een klein vaarbewijs hebben. Het registratiebewijs van de eigenaar hoort tijdens het varen aan boord (BPR, artikel 8.01, tweede lid). De Binnenvaartwet verbiedt om een schip te gebruiken zonder dat de gezagvoerder het vereiste vaarbewijs heeft (artikel 25, vierde lid). Of dat verbod ook de verhuurder treft, is naar onze lezing niet beslist.

Rijkswaterstaat schrijft dat de schipper iemand anders boven de 18 een snelle motorboot mag laten besturen, als hij kan ingrijpen wanneer dat nodig is. Volgens dezelfde uitleg is dat “in veel gevallen niet mogelijk”, en bij een waterscooter of jetski in elk geval niet.

Amsterdam regelt verhuur wel. Het Amsterdamse binnenwater is al het openbare water buiten de haven en buiten Weesp. Wie daar een vaartuig anders dan gratis ter beschikking stelt, heeft een vergunning nodig (Verordening op het binnenwater 2010, artikel 2.4.1, eerste lid, onder b). Een vaartuig dat de verhuurder zonder eigen bemanning verhuurt, moet technisch begrensd zijn op 7,5 km/u (Regeling op het binnenwater 2020, artikel 2.2.2). Of een efoil die je zonder begeleiding huurt onder die onbemande verhuur valt, hangt naar onze lezing af van wie er tijdens de huurperiode stuurt.

Op de Loosdrechtse Plassen kan het college incidenteel ontheffing geven van de 12 km/u en enkele andere verboden, op het eerste tot en met het vijfde meer (artikel 8, tweede lid). De toelichting noemt demonstraties en evenementen als doel. Een gewone ontheffing van de 12 km/u geldt alleen in het deel dat de kaart met een streeparcering aangeeft (artikel 8, eerste lid). Dat zijn de eerste vier meren en een stuk aan de westkant van het vijfde, en een ontheffing boven 60 km/u is uitgesloten (artikel 9). Bedrijven komen volgens de toelichting in aanmerking als handelaar in motorboten die harder kunnen dan 12 km/u, als motorhersteller, als waterskischool of als zeilschool. Een bedrijf dat efoils verhuurt of lessen op de efoil geeft, is als zodanig geen van die categorieën. Wie een jaarontheffing heeft, moet een vaarbewijs hebben, en bij een controle toon je naast een dagontheffing ook het vaarbewijs.

In België hoeft een leerling die les volgt onder toezicht van een lesgever geen brevet te hebben (KB pleziervaart, artikel 4.1, § 4). Een vaartuig dat in een economische activiteit dienst doet, of dat een verhuurbedrijf heeft laten inschrijven, is voor het Scheepvaartwetboek een pleziervaartuig voor bedrijfs- of beroepsmatig gebruik (artikel 1.1.1.3, § 1, 24°). Zo’n vaartuig heeft een certificaat van deugdelijkheid nodig dat vijf jaar geldig is (artikel 5.2.2.1, § 2). Volgens dezelfde lezing als bij het stuurbrevet gelden die bedrijfsregels niet voor een propellerboard onder 2,5 meter, omdat het buiten Boek 5 valt. Een verhuurd jetboard heeft het certificaat in die lezing wel nodig, en wie het huurt, heeft dan buiten een les een brevet nodig.

Bij efoil huren en lessen staan de Nederlandse en Vlaamse scholen en verhuurders, elk met de eisen die ze zelf stellen. Wat een aanbieder over vaarbewijs, begrenzing of leeftijd schrijft, is zijn eigen uitleg van de regels.

Bronnen en leesdatum

We hebben alle teksten hieronder op 28 september 2026 gelezen, in de versie die toen gold. Bij de Nederlandse wetten en verordeningen staat vanaf wanneer die versie geldt, bij de Belgische geconsolideerde teksten tot welke datum ze zijn bijgewerkt. Voorlichting van de overheid en van de campagne Varen doe je Samen citeren we als wat die instanties schrijven, en niet als wet. Waar we ‘onze lezing’ of ‘volgens ons’ schrijven, of zeggen dat wij iets zo lezen, gaat het om een conclusie die we uit de teksten trekken en die geen tekst zelf zo formuleert.

Landelijke teksten in Nederland

• Binnenvaartpolitiereglement, versie geldend vanaf 17 juni 2026
• Vaststellingsbesluit Binnenvaartpolitiereglement, vanaf 1 januari 2025
• Binnenvaartbesluit, vanaf 1 juni 2025
• Binnenvaartwet, vanaf 1 juni 2025
• Binnenvaartregeling, vanaf 25 juni 2026
• Regeling registratie snelle motorboten 1997, vanaf 30 maart 2011
• Beleidsregel registratie snelle motorboten, vanaf 10 juni 2018
• Regeling snelle motorboten Rijkswateren 1995, vanaf 26 augustus 2026, gewijzigd bij Staatscourant 2026, 11873 en Staatscourant 2026, 29783
• Scheepvaartverkeerswet, vanaf 4 juni 2026
• Scheepvaartreglement territoriale zee, vanaf 1 januari 2025
• Wet pleziervaartuigen 2016, vanaf 19 april 2023
• Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen, vanaf 24 juli 2025
• Besluit beperking toegankelijkheid Waddenzee en Noordzeekustzone (2006), vanaf 1 oktober 2006, en het wijzigingsbesluit van 20 mei 2016

Provincie en gemeenten in Nederland

• Vaarsnelhedenbesluit Fryslân 2025, Provinciaal blad 2025, 6185, gepubliceerd op 17 april 2025
• Besluit Motorboten Loosdrechtse Plassen 2023 (Wijdemeren), vanaf 19 juni 2024
• Amsterdam, Verordening op het binnenwater 2010, vanaf 1 januari 2025, en Regeling op het binnenwater 2020, vanaf 25 september 2025
• Zandvoort, APV Zandvoort 2017, vanaf 25 december 2025, en Besluit (watersport)activiteiten op het strand, vanaf 11 februari 2021
• Den Haag, APV Den Haag, vanaf 1 juli 2026, en Uitvoeringsbesluit APV artikel 5:41, vanaf 15 april 2009
• Westland, Nadere Regels Noordzeestrand Westland 2024, vanaf 24 juli 2024
• Goeree-Overflakkee, Aanwijzingsbesluit gebruik stranden, vanaf 19 juli 2023
• Uitgeest, Verordening snelle motorboten e.d., vermeld als geldend vanaf 5 augustus 1994

Voorlichting in Nederland

• RDW, “Vaartuig voor het eerst in Nederland registreren”
• Rijksoverheid, “Moet ik mijn snelle motorboot registreren?”
• Rijkswaterstaat, “Veilig snelvaren in Nederland”
• Varen doe je Samen, “Tips en regels voor veilig gebruik van een e-foil”, gepubliceerd op 5 juni 2026, en de quizvraag “Is een klein vaarbewijs verplicht voor e-foilen?”, gepubliceerd op 28 maart 2025
• Provincie Fryslân, snelvaren

Federale teksten in België

• Belgisch Scheepvaartwetboek (wet van 8 mei 2019), geconsolideerde versie bijgewerkt tot 11 mei 2026
• Koninklijk besluit van 28 juni 2019 betreffende de pleziervaart, bijgewerkt tot 13 januari 2026
• Koninklijk besluit van 4 augustus 1981 houdende politie- en scheepvaartreglement voor de Belgische territoriale zee, de havens en de stranden van de Belgische kust, bijgewerkt tot 13 januari 2026
• Koninklijk besluit van 24 september 2006, bijgewerkt tot 21 december 2022, met het Algemeen Politiereglement voor de Scheepvaart op de Binnenwateren (APSB) in de geconsolideerde versie van de Vlaamse Codex die op 28 september 2026 gold

Vlaanderen en de Belgische kust

• Scheepvaartdecreet van 21 januari 2022, bijgewerkt tot 12 juni 2026
• De Vlaamse Waterweg, Aanvullende reglementen, versie 4.0, in werking sinds 22 januari 2026
• De Vlaamse Waterweg, Visie recreatie op de Vlaamse waterwegen, versie 2022, en de webpagina Recreatie op het water
• VisuRIS, de pagina’s Overige, Zwemmen en Waterwegenvergunning
• Natuurdecreet van 21 oktober 1997 en besluit van de Vlaamse Regering van 7 mei 2021 over de onbevaarbare waterlopen, beide in de versie van de Vlaamse Codex die op 28 september 2026 gold
• Oostende, stedelijke verordening betreffende strand en duinen, bekendmaking 2026/035 van 2 september 2026
• Knokke-Heist, algemene politieverordening, geconsolideerde versie gepubliceerd op 1 september 2026