Το efoil με δύο λόγια
Το efoil είναι μια σανίδα του σερφ με ηλεκτρικό μοτέρ και ένα φτερό στερεωμένο από κάτω, που όταν πιάσει ταχύτητα τη σηκώνει έξω από το νερό. Από την ακτή μοιάζει σαν ο αναβάτης να αιωρείται λίγο πάνω από την επιφάνεια.
Στα ελληνικά θα το βρεις και ως «ηλεκτρική σανίδα θαλάσσης» ή ως «σανίδα με υδροπτέρυγο». Στις αγγελίες και στα ξενόγλωσσα site εμφανίζεται ακόμη ως «e-foil», «e foil» ή «efoil board», και όσοι το κάνουν μιλούν για «efoiling». Όλα αυτά περιγράφουν το ίδιο πράγμα. Αν σε ενδιαφέρει πιο γενικά η ηλεκτρική σανίδα, τη βλέπουμε χωριστά.
Ως άθλημα είναι καινούργιο. Δανείζεται στοιχεία από το σερφ, το kitefoil και το snowboard και τα δένει με την αίσθηση της πτήσης. Εκείνο που το ξεχωρίζει είναι πόσο γρήγορα το πιάνουν πολλοί: με λίγο ταλέντο μπορεί να γλιστράς πάνω από το νερό ήδη μετά από 20 λεπτά.
Στο efoil η αίσθηση του κλασικού σερφ συναντά την ταχύτητα των μηχανοκίνητων θαλάσσιων σπορ.
Foil βάζουν κάτω από τη σανίδα τους και όσοι κάνουν kitesurf, windsurfing ή σερφ. Η διαφορά είναι ότι το efoil δεν περιμένει ούτε αέρα ούτε κύμα. Γι’ αυτό βολεύει τόσο σε λίμνες και σεκόλπους με ήρεμα νερά, εκεί όπου τα υπόλοιπα foil μένουν στη στεριά. Το ηλεκτρικό μοτέρ είναι σχεδόν αθόρυβο, οπότε δεν χαλάς την ησυχία γύρω σου, και δεν αφήνει πίσω του καυσαέρια.
Οι ηλεκτροκίνητες σανίδες δεν έχουν παντού την ίδια μεταχείριση, και οι κανόνες αλλάζουν από τη μια ακτή στην άλλη και από χώρα σε χώρα, οπότε μάθε τι ισχύει εκεί όπου σκοπεύεις να βγεις πριν μπεις στο νερό.
Πάνω σε foil έχεις την εντύπωση ότι πετάς πάνω από το νερό, και την αίσθηση την κουβαλάς για ώρα αφού βγεις στη στεριά.
Πώς λειτουργεί και πώς σηκώνεται από το νερό
Όλα ξεκινούν από μια καλή σανίδα του σερφ. Από κάτω της κατεβαίνει ένας ιστός, πάνω στον οποίο είναι στερεωμένο ένα δυνατό ηλεκτρικό μοτέρ με έλικα, ενώ στη βάση του ιστού κάθεται το φτερό. Μόλις η έλικα σπρώξει τη σανίδα σε αρκετή ταχύτητα, το foil παράγει τόση άντωση ώστε να τη βγάλει έξω από το νερό. Πιο γρήγορα σημαίνει πιο δυνατή άντωση. Με την ίδια αρχή ταξιδεύουν και τα σκάφη που λέμε υδροπτέρυγα.
Φαντάσου το foil σαν ένα μικρό αεροπλάνο κάτω από την επιφάνεια. Ρίχνεις το βάρος πίσω και το μπροστινό φτερό παίρνει ύψος. Αυτή είναι η απογείωση. Για την προσγείωση κάνεις το αντίθετο και φέρνεις το κέντρο βάρους μπροστά, ώσπου η σανίδα να κάτσει ξανά στο νερό. Την ταχύτητα δεν τη ρυθμίζουν τα πόδια. Τη ρυθμίζει ένα ασύρματο χειριστήριο Bluetooth που κρατάς στο χέρι.
Για τελική ταχύτητα οι κατασκευαστές δίνουν από 35 έως 60 km/h περίπου, ανάλογα με το μοντέλο και το φτερό. Η Awake, για παράδειγμα, γράφει 45 km/h για το VINGA Carve. Το ίδιο μοντέλο δεν πηγαίνει πάντα το ίδιο γρήγορα, γιατί με άλλο φτερό από κάτω αλλάζει και ο χαρακτήρας του (περισσότερα πιο κάτω, στα μεγέθη των φτερών).
Η πρώτη ώρα και όσες ακολουθούν
Την πρώτη ώρα κάν’ τη με εκπαιδευτή. Έτσι γλιτώνεις τις περισσότερες τούμπες, και μετά από εκείνη την ώρα απλώς χαίρεσαι κάθε βόλτα. Σχολές και σανίδες για ενοικίαση δεν υπάρχουν σε κάθε ακτή ούτε λειτουργούν παντού με τους ίδιους όρους, γι’ αυτό ψάξε τι υπάρχει κοντά στα νερά όπου σκοπεύεις να μάθεις.
Το ίδιο το άθλημα δεν είναι δύσκολο. Κάνε τα βήματα που ακολουθούν με τη σειρά και θα βρεθείς να πετάς πάνω από το νερό νωρίτερα απ’ ό,τι φαντάζεσαι.
- Φόρα οπωσδήποτε κράνος και σωσίβιο. Στην αρχή οι πτώσεις στο νερό είναι σίγουρες, και όχι λίγες.
- Διάλεξε σημείο για εξάσκηση με λείο νερό χωρίς κύμα, και χωρίς ανθρώπους να κολυμπούν ή να κινούνται στο νερό σε ακτίνα 100 μέτρων. Χρειάζεται και αρκετό βάθος, γιατί το foil είναι ευαίσθητο.
- Ανέβα στη σανίδα όπως θα ανέβαινες σε σανίδα του σερφ, αλλά μη χρησιμοποιήσεις ποτέ το foil ή το μοτέρ για σκαλοπάτι. Κράτα τα πόδια όσο πιο μακριά γίνεται από το μοτέρ και τα φτερά.
- Γύρισε το χειριστήριο στο επίπεδο 1, τη λειτουργία για αρχάριους.
- Ξάπλωσε μπρούμυτα και δώσε λίγο γκάζι.
- Εδώ η μύτη κάνει το αντίθετο απ’ ό,τι σε μια κανονική σανίδα του σερφ: σηκώνεται όσο επιταχύνεις. Το αντισταθμίζεις φέρνοντας το κέντρο βάρους μπροστά, δηλαδή τραβάς λίγο το σώμα προς τη μύτη με τα χέρια την ώρα που ανοίγεις το γκάζι.
- Μην αφήσεις την ταχύτητα να πέσει. Αλλιώς η μύτη χώνεται στο νερό και η σανίδα γίνεται νευρική.
- Κάνε μερικούς γύρους σε αυτή τη θέση. Έτσι γνωρίζεις τη σανίδα και συνηθίζεις την ταχύτητα και τις στροφές.
- Μετά δοκίμασε μερικούς γύρους στα γόνατα.
- Ακολουθεί το σήκωμα στα πόδια, το βήμα που οι περισσότεροι αρχάριοι περιμένουν πώς και πώς. Πάρ’ το με την ησυχία σου και κράτα σταθερή ταχύτητα όσο σηκώνεσαι.
- Βρες μια στάση που σε βολεύει και κάνε μερικούς γύρους, όχι πολύ αργά, γιατί τότε η μύτη αρχίζει πάλι να ανεβαίνει.
- Μάθε να πέφτεις σωστά. Όταν η σανίδα αρχίσει να νευριάζει, χρησιμοποίησε την τελευταία σταθερή στιγμή για να πηδήξεις. Ποτέ προς τα εμπρός. Πάντα στο πλάι ή προς τα πίσω, και όσο πιο μακριά από το foil μπορείς.
- Όταν πια στέκεσαι σταθερά, μπορείς να αρχίσεις να πετάς, λίγο λίγο. Αυτό είναι το πιο δύσκολο κομμάτι. Στη σωστή ταχύτητα τα πόδια πάνε πιο πίσω και ο κορμός γέρνει μπροστά, ώστε το κέντρο βάρους να μείνει εκεί που ήταν. Από αυτή τη θέση ρίχνεις το βάρος προς τα πίσω και το efoil απογειώνεται. Το ύψος της πτήσης το ορίζει μόνο το κέντρο βάρους, ποτέ το χειριστήριο. Οι πρώτες πτήσεις ας είναι μικρές, με γρήγορη επιστροφή στο νερό, και τον χρόνο στον αέρα τον μεγαλώνεις σιγά σιγά.
- Τη σωστή θέση των ποδιών θα τη βρεις με την εξάσκηση, και το πόσο πίσω πατάς εξαρτάται από το βάρος σου. Κατά μήκος της σανίδας, άνοιξε τα πόδια λίγο περισσότερο από το πλάτος των ώμων, για να έχεις περιθώριο να μεταφέρεις βάρος. Στο πλάτος της σανίδας, φέρ’ τα κι εκεί στο άνοιγμα των ώμων. Έτσι ισορροπείς καλύτερα και έχεις περισσότερο χώρο για να στρίψεις.
Πόσες ώρες θέλει μέχρι να νιώσεις άνετα
Δεν υπάρχει ένας χρόνος για όλους. Οι περισσότεροι αναβάτες βρίσκουν τα πατήματά τους πάνω στην ηλεκτρική σανίδα μετά από περίπου 4 με 5 ώρες εξάσκησης.
Όποιος έχει ήδη περάσει από άλλα θαλάσσια σπορ, καμιά φορά στέκεται στα πόδια και πετάει σε 20 λεπτά. Κι όσοι δεν έχουν ανέβει ποτέ σε σανίδα τα καταφέρνουν μια χαρά, και στις περισσότερες περιπτώσεις το efoil μαθαίνεται πιο γρήγορα από το σερφ ή το kitesurf. Για να ξεκινήσεις δεν χρειάζεται ούτε να περιμένεις αέρα ούτε να διαβάζεις το κύμα, γιατί την ώθηση τη δίνει η έλικα.
Τα στάδια δεν είναι όλα το ίδιο εύκολα. Το πιο απαιτητικό είναι η πτήση, εκεί όπου το βάρος και η ταχύτητα πρέπει να βρουν ισορροπία, και έρχεται τελευταίο, αφού σταθείς γερά στα πόδια. Οι πρώτες πτήσεις κρατούν λίγο και η σανίδα ξαναπατά γρήγορα στο νερό· τον χρόνο ψηλά τον μεγαλώνεις μετά, λίγο λίγο.
Πόσο ζυγίζει και πόση ώρα κρατά ένα efoil
Έτοιμο για το νερό, ένα efoil από ανθρακονήματα με μπαταρία πλήρους μεγέθους ζυγίζει γύρω στα 30 kg. Πάρε για παράδειγμα το LIFT5 Cruiser της Lift. Φτάνει τα 31,98 kg, από τα οποία 10,7 kg είναι η σανίδα και 13,8 kg η μπαταρία, ενώ τα υπόλοιπα μοιράζονται ο ιστός, το μοτέρ και τα φτερά.
Υπάρχουν και πιο ελαφριές κατασκευές, όπως το LIFTX της Lift, που μένει κοντά στα 20 kg. Στην άλλη άκρη βρίσκονται τα μεγάλα φουσκωτά σετ της Aerofoils, που με τη μεγαλύτερη μπαταρία ξεπερνούν τα 40 kg. Τα κιλά αυτά τα καταλαβαίνεις κυρίως έξω από το νερό, όταν κουβαλάς τον εξοπλισμό ως την ακτή.
Τη διάρκεια την ορίζει η μπαταρία του efoil. Για εκείνη που έρχεται μαζί με τη σανίδα, οι κατασκευαστές δίνουν από 45 λεπτά μέχρι δυόμισι ώρες. Πρόκειται για τα καλύτερα σενάρια. Το βάρος του αναβάτη, η ταχύτητα και το φτερό που έχεις βάλει αλλάζουν όλα το πόσο κρατά στην πράξη μια μπαταρία, γι’ αυτό διάβασε τον χρόνο του κατασκευαστή σαν ανώτατο όριο και όχι σαν υπόσχεση.
Όσο για το σώμα, μια ώρα και μόνο πάνω στη σανίδα φτάνει για να κουραστούν τα πόδια για τα καλά.
Από τι φτιάχνονται οι σανίδες efoil και τι πληρώνεις
Στις σανίδες της ανώτερης κατηγορίας κυριαρχούν τα ανθρακονήματα. Είναι υλικό σκληρό και ελαφρύ μαζί. Πολλά μοντέλα για αρχάριους είναι από αφρό EPP ή υαλονήματα, και ορισμένοι κατασκευαστές φτιάχνουν και φουσκωτές εκδοχές της σανίδας, που μεταφέρονται ευκολότερα από τις σκληρές.
Το ίδιο το foil αποτελείται από τον ιστό, την άτρακτο (το κεντρικό σώμα), το μπροστινό φτερό και το πίσω φτερό, που λέγεται και σταθεροποιητής. Τον χαρακτήρα τον ορίζει το μέγεθος του φτερού. Με μικρό φτερό η σανίδα γίνεται πιο γρήγορη, αλλά ζητά περισσότερο έλεγχο. Το μεγάλο είναι πιο σταθερό και πιο εύκολο για μάθηση, και το πληρώνεις με λίγη από την τελική ταχύτητα.
Μέσα στην γκάμα ενός κατασκευαστή, η τιμή εξαρτάται κυρίως από την κατασκευή. Το LIFT5 της Lift από ανθρακονήματα κοστίζει περισσότερο από το LIFT5 F με υαλονήματα, παρότι τα δύο δουλεύουν με το ίδιο σύστημα. Με τον ίδιο τρόπο η HydroFlyer ζητά περισσότερα για το CF από ανθρακονήματα απ’ ό,τι για το AL με υαλονήματα, και στα δύο όμως βάζει μοτέρ 6.000 W και μπαταρία 2,4 kWh. Πόσο κοστίζει το κάθε μοντέλο θα το δεις στο κείμενο για την τιμή του efoil, και τι κοιτάς πάνω στη σανίδα την ώρα της αγοράς στον οδηγό αγοράς efoil.
Ακριβότερη σανίδα δεν σημαίνει και μεγαλύτερη βόλτα. Το ελαφρύ LIFTX της Lift βγάζει έως 45 λεπτά ανά φόρτιση, ενώ για αρκετές φθηνότερες σανίδες της Waydoo, της SiFly και της HydroFlyer οι κατασκευαστές τους δίνουν κοντά στις δύο ώρες.
Το ένα μοντέλο απέναντι στο άλλο τα βάζει η σύγκριση efoil. Εκεί μαζέψαμε σε ένα σημείο τα τρέχοντα μοντέλα των επτά μαρκών που παρακολουθούμε, με τιμές, αυτονομία και μια σημείωση για το σε ποιον ταιριάζει η κάθε σανίδα.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι το efoil;
Ηλεκτροκίνητη σανίδα που πατά πάνω σε ένα foil. Μόλις ανέβει η ταχύτητα, το φτερό στη βάση του ιστού τη σηκώνει από το νερό και ουσιαστικά πετάς πάνω από την επιφάνεια.
Σε πόσο καιρό μαθαίνεις efoil;
Λογάριασε 4 με 5 ώρες εξάσκησης μέχρι να αποκτήσεις σιγουριά. Αν έχεις ήδη κάνει άλλα θαλάσσια σπορ, καμιά φορά αρκούν 20 λεπτά για να σταθείς και να πετάξεις.
Τι εξοπλισμό χρειάζομαι για efoil;
Την ίδια τη σανίδα efoil με φτερό, ιστό, ηλεκτρικό μοτέρ, μπαταρία και χειριστήριο, συν έναν φορτιστή. Κράνος και σωσίβιο τα φοράς σε κάθε έξοδο, αφού στην αρχή θα βρίσκεσαι πολύ συχνά μέσα στο νερό.
Χρειάζεται ταλέντο για efoil;
Όχι ιδιαίτερα. Πολλοί το πιάνουν νωρίτερα απ’ ό,τι το σερφ ή το kitesurf, και η πρόοδος πάει βήμα βήμα. Ξεκινάς μπρούμυτα, περνάς στα γόνατα και ύστερα σηκώνεσαι. Η πτήση έρχεται μόνο όταν πατάς πια γερά στα πόδια, και εκεί βρίσκεται η πραγματική δυσκολία, γιατί το ύψος το κρατάς μόνο με το κέντρο βάρους και καθόλου με το χειριστήριο. Βοηθά πολύ η πρώτη ώρα με εκπαιδευτή, που σε γλιτώνει από τις περισσότερες τούμπες.
Πού μπορώ να κάνω efoil;
Σε ήρεμο νερό με αρκετό βάθος για το foil, όπου δεν κολυμπά ούτε κινείται κανείς σε ακτίνα 100 μέτρων. Η σανίδα όμως έχει μοτέρ, οπότε το αν μπορείς να βγεις σε ένα συγκεκριμένο σημείο είναι άλλη υπόθεση και το μαθαίνεις εκεί.
Χρειάζεται αέρα ή κύμα για efoil;
Όχι. Τη σανίδα την κινεί η έλικα, οπότε της αρκεί ένα ήρεμο νερό.
Πόσο γρήγορα πάει ένα efoil;
Κατά τους κατασκευαστές, κάπου από τριάντα πέντε έως εξήντα χιλιόμετρα την ώρα, ανάλογα με μοντέλο και φτερό.
Πόσο ζυγίζει ένα efoil;
Τριάντα κιλά πάνω κάτω, αν μιλάμε για σανίδα από ανθρακονήματα με την πλήρη μπαταρία της, έτοιμη για βόλτα. Το LIFTX της Lift, από τα πιο ελαφριά, μένει κοντά στα είκοσι. Στο άλλο άκρο, τα μεγάλα φουσκωτά σετ που πουλά η Aerofoils περνούν τα σαράντα όταν έχουν τη μεγάλη μπαταρία.
Πόσο κρατά η μπαταρία ενός efoil;
Για την μπαταρία που συνοδεύει τη σανίδα, οι κατασκευαστές μιλούν για τρία τέταρτα της ώρας έως δυόμισι ώρες. Μιλάμε για τις καλύτερες συνθήκες· πιο βαρύς αναβάτης, μεγαλύτερη ταχύτητα ή άλλο φτερό κόβουν από αυτόν τον χρόνο.