Ποιος έστησε την Candela και με ποιο σχέδιο
Όταν η κουβέντα για τα ηλεκτρικά σκάφη σοβαρεύει, το πρώτο όνομα που ακούγεται είναι η Candela (στη διεθνή αγορά τα σκάφη της κυκλοφορούν ως Candela boats). Ο Gustav Hasselskog ίδρυσε την εταιρεία στη Στοκχόλμη το 2014 πάνω σε μια απλή σκέψη. Το ηλεκτρικό σκάφος είχε πάντα ένα μεγάλο ελάττωμα, τη μικρή αυτονομία, και ο ίδιος ήθελε να το λύσει με τη φυσική και όχι με όλο και μεγαλύτερες μπαταρίες. Η απάντηση ήταν η ιδέα του υδροπτέρυγου. Σήκωσε τη γάστρα από το νερό και φεύγει μαζί της το μεγαλύτερο μέρος της αντίστασης. Το ίδιο πακέτο μπαταριών πάει τότε το σκάφος αρκετές φορές πιο μακριά. Το C-7 μπήκε σε παραγωγή το 2019. Πριν από αυτό, κανένα αμιγώς ηλεκτρικό σκάφος με foil δεν είχε χτιστεί σε σειρά πουθενά στον κόσμο.
Πόσο μπροστά βρίσκεται σήμερα η εταιρεία το λένε τα νούμερα. Ως τον Μάρτιο του 2026 οι επενδυτές είχαν βάλει συνολικά 129 εκατομμύρια ευρώ, και στον τελευταίο ως τότε γύρο μπήκε και η IFC, που ανήκει στον Όμιλο της Παγκόσμιας Τράπεζας. Εκείνη τη στιγμή οι παραγγελίες ξεπερνούσαν τα 65 σκάφη. Στα σχέδια υπάρχει και δεύτερο εργοστάσιο, υπολογισμένο για 70 επιβατικά τον χρόνο. Το περιοδικό TIME έβαλε το P-12 Shuttle ανάμεσα στις καλύτερες εφευρέσεις του 2025. Όλα τα σχεδιάζουν και τα χτίζουν στη Στοκχόλμη πάνω από 200 άνθρωποι.
Η γκάμα έχει δύο σκάφη. Οι αγοραστές τους δεν μοιάζουν σε τίποτα, αφού το C-8 απευθύνεται στον ιδιώτη που θέλει σκάφος αναψυχής για ημερήσιες εξόδους, ενώ το P-12 είναι επιβατικό, φτιαγμένο για τις αστικές συγκοινωνίες πάνω στο νερό. Από κάτω, όμως, πατούν στην ίδια βάση: φτερά από ανθρακονήματα με ενεργό έλεγχο και το μοτέρ C-POD που σχεδιάζει η ίδια η Candela. Αυτή η κοινή βάση εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η εταιρεία κινείται τόσο γρήγορα. Ό,τι μαθαίνει στο επιβατικό περνά κατευθείαν στο σκάφος αναψυχής, και το αντίστροφο.
Το επιβατικό της Candela σηκώνεται στα φτερά του
Επίσημες εικόνες και στοιχεία: candela.com ↗
Τι πουλά σήμερα η Candela
Το C-8 για ημερήσιες εξόδους
Στην κορυφή της γκάμας αναψυχής βρίσκεται το C-8, ένα σκάφος 8,5 μέτρων με γάστρα από ανθρακονήματα, φτιαγμένο για βόλτες μιας μέρας (στα αγγλικά το λένε «daycruiser»). Βγαίνει σε τρεις εκδόσεις: DC Interior με καμπίνα, T-Top και το πλήρως κλειστό Hardtop. Η μπαταρία Polestar των 69 kWh του δίνει 57 ναυτικά μίλια (λίγο πάνω από 105 km) με ταχύτητα ταξιδιού 22 κόμβων, και η τελική ταχύτητα φτάνει τους 27 κόμβους. Εκτός από τον οδηγό, χωράνε πέντε άτομα. Σε φορτιστή AC 11 kW η φόρτιση κρατά 6,5 ώρες. Ένας ταχυφορτιστής DC 135 kW πάει την μπαταρία από το 10% στο 80% σε μισή ώρα.
Έτσι το σκάφος δεν φέρεται σαν κανένα άλλο του ίδιου μήκους. Οι 22 κόμβοι εδώ δεν είναι σπριντ. Είναι ο κανονικός ρυθμός του ταξιδιού, αφού η αυτονομία δίνεται ακριβώς σε αυτή την ταχύτητα και όχι σε ένα αργό σύρσιμο με ταχύτητα εκτοπίσματος. Μετράνε και τα ελάχιστα απόνερα, τόσο για τα σκάφη που προσπερνάς όσο και για τις ακτές που ακολουθείς.
Σε τιμή, το σκάφος παίζει ξεκάθαρα στα ψηλά της αγοράς, και το candela.com δεν δημοσιεύει τιμή καταλόγου. Γραπτά, το ναυπηγείο έχει δώσει δύο ποσά. Το δελτίο τύπου με το οποίο παρουσίασε το σκάφος, στις 26 Αυγούστου 2021, ανέφερε 330.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ για το αρχικό C-8 με μπαταρία 44 kWh. Ένα νεότερο δελτίο, στις 24 Μαΐου 2023, έβαλε την αρχική τιμή της έκδοσης C-8 Polestar, εκείνης με την μπαταρία 69 kWh που περιγράφουμε πιο πάνω, στις 400.000 ευρώ ή στα 450.000 δολάρια. Αν σε αυτό το ποσό περιλαμβάνεται ο ΦΠΑ, το δελτίο δεν το διευκρινίζει. Σε άρθρα και σε αγγελίες εμπόρων κυκλοφορούν κι άλλα νούμερα, που εδώ τα αφήνουμε απέξω. Για τιμή που δεσμεύει το ναυπηγείο, ρωτάς απευθείας τον κατασκευαστή.
Το πρώτο μοντέλο του ναυπηγείου, το C-7 του 2019, έχει πια βγει από την παραγωγή και το βρίσκεις μόνο στην αγορά μεταχειρισμένων. Με μπαταρία 40 kWh έκανε 50 ναυτικά μίλια στους 22 κόμβους. Η αξία του ήταν άλλη. Με αυτό φάνηκε ότι η ηλεκτρική πλεύση πάνω σε foil δουλεύει στην πράξη και δεν είναι απλώς ένα έκθεμα για σαλόνια.
Το P-12 και οι επιβάτες της Στοκχόλμης
Από τα δύο σκάφη, το P-12 έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Είναι το πρώτο ηλεκτρικό επιβατικό με foil στον κόσμο που μπήκε σε τακτικά δρομολόγια. Το πρώτο σκάφος, το «Nova», ξεκίνησε στη Στοκχόλμη στις 29 Οκτωβρίου 2024 και κάλυπτε τα 15 km ανάμεσα στο Tappström και στο Δημαρχείο της πόλης σε περίπου μισή ώρα. Η γραμμή εκείνη ήταν πιλοτική και έκλεισε τον Αύγουστο του 2025. Τον Ιούνιο του 2026 το Nova ξαναβγήκε σε τακτικά δρομολόγια, αυτή τη φορά στο αρχιπέλαγος, στη γραμμή 14X της Waxholmsbolaget ανάμεσα στο Sollenkroka και στη Möja, ως μέρος ερευνητικού προγράμματος με την Region Stockholm.
Η έκδοση Shuttle παίρνει 30 επιβάτες, ταξιδεύει με 25 κόμβους και καλύπτει έως 40 ναυτικά μίλια με μια φόρτιση. Η μπαταρία είναι 378 kWh. Από αυτές, ωφέλιμες είναι οι 336. Κατά την Candela, ένας τυπικός ταχυφορτιστής DC τη γεμίζει πριν συμπληρωθεί μια ώρα. Υπάρχει και η πιο άνετη έκδοση Voyager, για μεταφορές από και προς θέρετρα, που παίρνει το πολύ 12 επιβάτες.
Οι παραγγελίες έρχονται από παντού. Το Βερολίνο βάζει ένα P-12 στον Σπρέε. Η Μουμπάι παίρνει στόλο δέκα σκαφών για τις συγκοινωνίες της πάνω στο νερό, ενώ άλλα έργα ετοιμάζονται στη Νέα Ζηλανδία, στη λίμνη Τάχο και στη Σαουδική Αραβία. Τα επιβατικά με μπαταρίες δεν ήταν κάτι καινούργιο. Το νορβηγικό Ampere και άλλα σαν αυτό έκαναν δρομολόγια με σταθερό πρόγραμμα χρόνια πριν από το Nova. Ανάμεσα στα ηλεκτρικά επιβατικά που πετούν σε foil, όμως, το P-12 ήταν το πρώτο που μετέφερε κόσμο σε τακτική γραμμή.
Ο ιδιώτης που κοιτάζει το C-8 έχει έναν απλό λόγο να προσέχει και το επιβατικό. Ένα σκάφος σε καθημερινή εμπορική χρήση μαζεύει ώρες λειτουργίας πολύ πιο γρήγορα από οποιοδήποτε σκάφος αναψυχής, και το Nova τις μαζεύει με τον ίδιο έλεγχο των foil και με τα μοτέρ C-POD της Candela, την τεχνολογική οικογένεια που μοιράζεται με το C-8. Η διαφορά είναι στην κλίμακα. Το επιβατικό έχει δύο μεγαλύτερες μονάδες C-POD MAX και δύο πίσω φτερά, ενώ το C-8 έχει ένα κανονικό C-POD και ένα πίσω φτερό.
Πού κινείται άνετα ένα C-8 και πού φορτίζει
Στα χαρτιά, λίγα σκάφη ταιριάζουν τόσο καλά σε προστατευμένα νερά. Σε πολλές λίμνες του κόσμου οι μηχανές εσωτερικής καύσης έχουν περιορισμούς ή μένουν εντελώς έξω, ενώ η καθαρά ηλεκτρική πρόωση γίνεται δεκτή. Και η Candela πήρε την αυτονομία, το κλασικό αδύνατο σημείο του ηλεκτρικού σκάφους, και την έκανε το δυνατό της χαρτί. Πάνω στα foil το C-8 πάει πιο μακριά με λιγότερη ενέργεια. Κοντά σε ευαίσθητες ακτές μετράνε υπέρ του η ησυχία στο κατάστρωμα και τα απόνερα, που σχεδόν δεν υπάρχουν.
Τα ρηχά θέλουν περισσότερη προσοχή. Η Candela δίνει για το C-8 βύθισμα 0,8 μέτρα όταν πετά και 1,5 μέτρα σε χαμηλή ταχύτητα, με τα φτερά κατεβασμένα. Μόνο στη λειτουργία για ρηχά, με τα φτερά μαζεμένα, το βύθισμα πέφτει στα 0,5 μέτρα. Για όποιον δένει σε μαρίνα με λίγο νερό κάτω από την καρίνα, αυτή η διαφορά δεν είναι λεπτομέρεια. Το πού και πώς επιτρέπεται να κινηθεί ένα τέτοιο σκάφος δεν το ορίζει ο κατασκευαστής αλλά οι αρχές κάθε νερού, και μια λίμνη ή ένα κομμάτι ακτής μπορεί να έχει δικούς του όρους, οπότε το ψάχνεις πριν λύσεις κάβους.
Το πρακτικό εμπόδιο είναι η φόρτιση. Το C-8 δέχεται έως 135 kW σε φορτιστή DC, όμως ταχυφορτιστές τέτοιας ισχύος σπανίζουν ακόμη στις μαρίνες, όπου κανόνας είναι οι πιο αργές κολόνες AC. Πώς μοιάζει σήμερα η φόρτιση πάνω στο νερό το εξηγεί ο γενικός οδηγός των ηλεκτρικών σκαφών.
Σε ορισμένες χώρες ένα Candela το αγοράζεις μέσω τοπικού συνεργάτη. Στη Γερμανία παραγγέλνεις το C-8 στον αντιπρόσωπο Sealectric, που οργανώνει και τις δοκιμαστικές βόλτες, ενώ στη Γαλλία η Sud Plaisance στην Κυανή Ακτή παρουσιάζεται ως ο κύριος διανομέας της μάρκας. Και οι δύο εταιρείες βρίσκονται στη λίστα με τα κέντρα σέρβις που δημοσιεύει η ίδια η Candela. Αλλού μιλάς απευθείας με το ναυπηγείο. Η ομάδα πωλήσεών του κρατά σκάφη C-8 για δοκιμές σε αρκετές χώρες, μέσα και έξω από την Ευρώπη, και κανονίζει μόνη της επισκέψεις και δοκιμαστικές πλεύσεις για όσους δεν έχουν συνεργάτη κοντά τους.
Ο υπολογιστής που κρατά την Candela στον αέρα
Όλα σε μια Candela ξεκινούν από τον ενεργό έλεγχο των foil. Κάτω από τη γάστρα υπάρχουν φτερά από ανθρακονήματα, και ένας υπολογιστής διορθώνει τη γωνία προσβολής τους εκατό φορές το δευτερόλεπτο. Αισθητήρες στην πλώρη διαβάζουν τα κύματα που έρχονται, ενώ το σύστημα παρακολουθεί το ύψος, την πλευρική κλίση και το σκαμπανέβασμα και ξαναρυθμίζει χωρίς διακοπή. Το σκάφος κινείται λιγότερο σαν σκάφος και περισσότερο σαν βαγόνι πάνω σε αόρατη ράγα. Χωρίς χτυπήματα, χωρίς κοπάνημα. Ο κατασκευαστής λέει ότι ακόμη κι όσοι ζαλίζονται εύκολα στη θάλασσα τα πάνε καλά μαζί του.
Η φυσική από πίσω δεν είναι περίπλοκη. Μια συμβατική γάστρα ξοδεύει την ενέργειά της για να σέρνει μια μεγάλη βρεγμένη επιφάνεια μέσα στο νερό και να σπρώχνει ένα σύστημα κυμάτων μπροστά και πίσω της. Τα foil τα εξαφανίζουν σχεδόν όλα αυτά με μιας. Μόλις σηκωθεί η γάστρα, στο νερό μένουν μόνο οι λεπτοί ορθοστάτες, τα φτερά και το μοτέρ C-POD. Σε μια Candela η μετάβαση γίνεται κάπου ανάμεσα στους 16 και στους 18 κόμβους. Από εκεί και πάνω, όσο ανεβαίνει η ταχύτητα τόσο πιο ήσυχη και στρωτή γίνεται η πλεύση, δηλαδή το ανάποδο από ό,τι έχουν συνηθίσει οι περισσότεροι ιδιοκτήτες ταχύπλοων.
Με τα στοιχεία της ίδιας της Candela, η πτήση στα foil ρίχνει την κατανάλωση ενέργειας κατά 80% σε σύγκριση με μια συμβατική γάστρα που πλανάρει. Η πρόωση είναι το C-POD της εταιρείας, μια άτρακτος σε σχήμα τορπίλης με δύο ηλεκτρικά μοτέρ χωρίς κιβώτιο, που ψύχονται απευθείας από το νερό και γυρίζουν δύο έλικες με αντίθετη φορά. Τα μοτέρ είναι σφραγισμένα και δεν θέλουν αλλαγή λαδιών ή άλλων υγρών. Όταν η Candela παρουσίασε το C-POD το 2021, του έδωσε πάνω από 3.000 ώρες λειτουργίας χωρίς συντήρηση. Στις συχνές ερωτήσεις του, πάντως, το ναυπηγείο συστήνει ένα προγραμματισμένο σέρβις τον χρόνο, και σε κρύα κλίματα θέλει το σκάφος έτοιμο για τον χειμώνα πριν μπει στην αποθήκη.
Η απόδειξη ήρθε και σε μεγάλη διαδρομή στα ανοιχτά. Τον Σεπτέμβριο του 2024 το C-8 έκανε αυτό που η Candela αποκαλεί την πρώτη διάσχιση της Βαλτικής ανάμεσα σε Σουηδία και Φινλανδία με ηλεκτρικό σκάφος. Πήγε από τη Στοκχόλμη στο Μάριεχαμν, στα νησιά Όλαντ, και γύρισε πίσω, 150 ναυτικά μίλια μέσα στην ίδια μέρα, με τρεις στάσεις για φόρτιση στη διαδρομή. Όλο το ταξίδι ξόδεψε 213 kWh ρεύματος, αξίας περίπου 40 έως 50 ευρώ. Για την ίδια απόσταση το βενζινοκίνητο σκάφος συνοδείας έκαψε καύσιμα κοντά στα 750 ευρώ.
Πού στέκεται η Candela στην αγορά
Στην τεχνολογία, η Candela είναι το μέτρο σύγκρισης για όλη την αγορά των ηλεκτρικών σκαφών. Οι περισσότεροι κατασκευαστές βάζουν ηλεκτρική πρόωση σε μια συμβατική γάστρα, οι Σουηδοί όμως πήγαν από τη μεριά της φυσικής, και γι’ αυτό η μάρκα έχει άλλον χαρακτήρα από τα υπόλοιπα ναυπηγεία που παρουσιάζει το Foilfun. Η επίσης σουηδική X Shore φτιάχνει λιτά ηλεκτρικά σκάφη ημέρας πάνω σε συμβατική γάστρα. Η αυστριακή Frauscher έρχεται από την πολυτέλεια και την παραδοσιακή ναυπηγική. Η Candela κυνηγά τη μέγιστη απόδοση και αυτονομία, και για να τις πετύχει σηκώνει τη γάστρα ολόκληρη πάνω από το νερό.
Τους άμεσους ανταγωνιστές, από το Vessev ως το Navier, τους βάζουμε απέναντι στη σελίδα για τα ηλεκτρικά σκάφη που πετούν σε foil. Για σκάφη με φτερά πέρα από αυτή τη μάρκα, ο οδηγός για τα σκάφη που σηκώνονται σε φτερά παρουσιάζει τους υπόλοιπους, ενώ η σελίδα για τα ηλεκτρικά σκάφη συμπληρώνει την ευρύτερη εικόνα, από τα συστήματα πρόωσης ως τη φόρτιση. Στην τιμή, το C-8 βρίσκεται στο ακριβότερο τρίτο της αγοράς. Στην τεχνολογία ξεχωρίζει, επειδή πετά σε foil με ενεργό έλεγχο, και η Candela το αποκαλεί το μόνο ηλεκτρικό σκάφος με foil που χτίζεται σε σειρά.
