Surf foil: μόνο το κύμα σε σπρώχνει
Με τα ονόματα foil surf και foil surfing κυκλοφορούν σανίδες κάθε λογής, από ηλεκτρικές ως σανίδες με πανί ή με κουπί. Εδώ μένουμε σε ένα μόνο είδος. Στο surf foil η ενέργεια έρχεται από το κύμα και από τίποτε άλλο. Δεν κρατάς πανί και δεν έχεις μοτέρ κάτω από τα πόδια. Κάνεις κουπί με τα χέρια για να πιάσεις το κύμα, όπως κάθε σέρφερ, και μετά σε κουβαλά το foil.
Το ίδιο foil το βρίσκεις σε μια ολόκληρη οικογένεια αθλημάτων, που ξεχωρίζουν κυρίως από το τι σε τραβά μπροστά. Στο efoil δουλεύει ηλεκτρικό μοτέρ, στο kite foil ένα kite, στο wing foil ένα φουσκωτό wing που το κρατάς στα χέρια, στο SUP foil το κουπί και στο windsurf foil το πανί του windsurf. Πάνω στο νερό το καθένα έχει άλλη αίσθηση. Από κάτω όμως δουλεύει παντού η ίδια τεχνολογία, ένα φτερό που βγάζει άνωση και σηκώνει τη σανίδα έξω από το νερό.
Στο surf foil τη θέση που έχουν οι καρίνες σε μια κανονική σανίδα την παίρνει το foil. Το φτερό του κινείται μέσα στο νερό, βγάζει άνωση και ανεβάζει ολόκληρη τη σανίδα πάνω από την επιφάνεια. Από εκείνη τη στιγμή «πετάς» αντί να οργώνεις το νερό. Μέσα μένει μόνο το foil, οπότε η αντίσταση πέφτει κατακόρυφα, η ταχύτητα ανεβαίνει αισθητά και οι στροφές θέλουν πολύ λιγότερη δύναμη απ’ ό,τι σε ένα συνηθισμένο shortboard.
Η εκμάθηση παίρνει καιρό. Όσοι την αντέχουν το κάνουν για την αίσθηση. Μια σανίδα που χοροπηδά στον ψιλό κυματισμό βουίζει και τρέμει κάτω από τα πόδια, ενώ πάνω στο foil η σανίδα γράφει ένα μακρύ τόξο σε σχεδόν απόλυτη ησυχία, σαν να μη ζυγίζει τίποτα. Η πρώτη κανονική πτήση είναι η στιγμή που αυτός ο θόρυβος κόβεται.
Όποιος επιμείνει στο surf foil ανταμείβεται με κάτι ανάμεσα σε σερφ και σνόουμπορντ, και από πάνω την πτήση. Τίποτε άλλο δεν του μοιάζει.
Από το AirChair στο κύμα
Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Το 1997, στο Μάουι, ο Laird Hamilton και μερικοί ακόμη σέρφερ του tow-in άρχισαν να πειραματίζονται με το AirChair, ένα foil πάνω στο οποίο κάθεσαι ενώ σε τραβά σκάφος. Ο Hamilton έφτιαξε στη συνέχεια την πρώτη όρθια εκδοχή για το κύμα, μια μικρή σανίδα με μπότες και δέστρες. Σε λίγο καιρό οι αναβάτες έμπαιναν στη φουσκοθαλασσιά ρυμουλκούμενοι από τζετ σκι. Από τότε ο εξοπλισμός δεν σταμάτησε να βελτιώνεται.
Τι κρέμεται κάτω από τη σανίδα
Ένα hydrofoil αποτελείται από τον ιστό, την άτρακτο, το μπροστινό φτερό και το πίσω φτερό. Ο ιστός ενώνει τη σανίδα με τα φτερά που δουλεύουν κάτω από την επιφάνεια. Το μεγαλύτερο μέρος της άνωσης το βγάζει το μπροστινό φτερό. Το πίσω είναι μικρότερο και πολλοί το λένε σταθεροποιητή, γιατί κρατά το σύνολο σταθερό, και έτσι το foil αντιδρά όπως το περιμένεις.
Τι αλλάζει με το μήκος του ιστού και το μέγεθος του φτερού
Καθένα από αυτά τα μέρη το διαλέγεις και το ρυθμίζεις. Ο κοντός ιστός σε κρατά πιο κοντά στο νερό και συγχωρεί περισσότερο τις στιγμές που το φτερό ξεπροβάλλει από την επιφάνεια. Ο μακρύτερος σε ανεβάζει ψηλότερα, και αυτό το ύψος το χρειάζεσαι όταν η θάλασσα είναι ταραγμένη. Με μεγάλο μπροστινό φτερό η σανίδα σηκώνεται νωρίς και πετά αργά, κι αυτό ακριβώς θέλει όποιος ξεκινά. Το μικρότερο ζητά περισσότερη ταχύτητα, στρίβει όμως πιο κλειστά.
Υπάρχει και το περίγραμμα. Ένα φτερό high aspect, μακρύ και στενό, χάνει λίγη από αυτή τη νευρικότητα στη στροφή και κερδίζει γλίστρημα και τελική ταχύτητα. Με την ίδια λογική διαλέγεις και τον όγκο της σανίδας. Όσοι μαθαίνουν να πιάνουν κύμα με κουπί ξεκινούν συνήθως με σανίδα που επιπλέει περισσότερο και πιάνει εύκολα τη φουσκοθαλασσιά, και κατεβαίνουν σε όγκο όσο ο συγχρονισμός τους στρώνει.
Ένα αεροπλάνο κάτω από το νερό
Όλο το σύστημα συμπεριφέρεται σαν αεροπλάνο που πετά μέσα στο νερό. Ρίχνεις το βάρος πίσω και το μπροστινό φτερό μεγαλώνει τη γωνία προσβολής του. Η σανίδα αρχίζει να ανεβαίνει. Έχεις απογειωθεί. Για να προσγειωθείς, φέρνεις το βάρος μπροστά ώσπου η σανίδα να ακουμπήσει ξανά στο νερό. Το ύψος της πτήσης δεν το ρυθμίζεις μια φορά και τελείωσε. Το κρατάς με συνεχείς μικρές διορθώσεις στα πόδια, όπως κρατά την κόψη της σανίδας όποιος κάνει σνόουμπορντ.
Στις πρώτες εξόδους δύο λάθη γυρίζουν συνέχεια. Με πολύ βάρος πίσω το foil βγαίνει από το νερό, το φτερό χάνει την πρόσφυσή του και η σανίδα φεύγει κάτω από τα πόδια σου. Με πολύ βάρος μπροστά η μύτη καρφώνεται απότομα στο νερό. Η σανίδα σταματά επιτόπου, ενώ εσύ συνεχίζεις μπροστά.
Και τα δύο είναι φυσιολογικά. Σταματούν όταν τα πόδια μάθουν πού βρίσκονται τα όρια, και σε μικρό κύμα πονάνε πολύ λιγότερο απ’ ό,τι σε κύμα με δύναμη από πίσω.
Όταν το κύμα σβήνει, το pumping σε κρατά στον αέρα
Κάποια στιγμή το κύμα τελειώνει. Εκεί φαίνεται ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα του foil. Όταν έχεις μάθει να κάνεις pumping, δεν γυρίζεις πίσω με κουπί αλλά μένεις πάνω στο foil και γλιστράς παρακάτω, και μόνο αυτό αλλάζει ολόκληρη την έξοδο στο νερό.
Pumping (ή pump foil, όπως το λένε πολλοί) λέγεται το ρυθμικό φόρτωμα του φτερού, πάνω κάτω. Με αυτό το foil μένει στον αέρα ακόμη κι όταν από κάτω δεν υπάρχει καθόλου κύμα. Το μαθαίνεις ως επόμενο βήμα, αφού η πτήση γίνει σταθερή. Μια σύντομη βόλτα γίνεται έτσι μεγάλη. Βγαίνεις από την άκρη του κύματος με ταχύτητα, διασχίζεις το επίπεδο νερό και συναντάς την επόμενη γραμμή πριν φτάσει εκείνη σε σένα. Καμία άλλη δεξιότητα του αθλήματος δεν θέλει τόσο χρόνο για να μαθευτεί, και τίποτε δεν δείχνει πιο καθαρά ότι κάποιος έχει φάει πολλές ώρες στο νερό.
Κύματα που ο σέρφερ προσπερνά
Το foil ζει από την ενέργεια της φουσκοθαλασσιάς και όχι από το χείλος που σπάει. Το φτερό κάθεται αρκετά βαθιά κάτω από την επιφάνεια και παίρνει την ώθηση που ταξιδεύει μέσα στο νερό. Ο σέρφερ εξαρτάται από τον απότομο τοίχο του κύματος. Το foil όχι. Μαλακό, άμορφο κύμα, μέρα που θα την έγραφες χαμένη, γίνεται ξαφνικά κύμα που πιάνεται. Το ίδιο ισχύει για τις στρογγυλές γραμμές που δεν ορθώνονται ποτέ, για τα κύματα που ξαναστήνονται πιο μέσα πάνω από την ξέρα, ακόμη και για τον αφρό πίσω από ένα κύμα που έχει ήδη κλείσει. Σε όλα αυτά το foil συνεχίζει να πετά.
Ανοίγουν λοιπόν σημεία που για κανονικό σερφ δεν άξιζαν ποτέ τον κόπο, από φουσκοθαλασσιά που μόλις φτάνει στο γόνατο ως κύμα πολύ μεγαλύτερο από όσο θα τολμούσες να πάρεις με shortboard.
Πού μαθαίνεις χωρίς να ενοχλείς
Σε αντάλλαγμα το foil ζητά χώρο. Το χειρότερο μέρος για να μάθεις είναι η γεμάτη κορυφή ενός δημοφιλούς reef break. Οι περισσότεροι ψάχνουν το ήσυχο κομμάτι της παραλίας δίπλα, την αργή ξέρα πιο έξω που δεν την προτιμά κανείς ή τη μέρα με το πλαδαρό κύμα, όταν το line-up ερημώνει. Μικρό και χωρίς δύναμη, έτσι το θέλει αυτός ο εξοπλισμός. Πολλοί που κάνουν surf foil καταλήγουν να βγαίνουν μέρες που παλιότερα θα έμεναν σπίτι.
Γίνεται surf foil χωρίς κύμα;
Εν μέρει. Με το pumping το foil μένει στον αέρα πάνω από σκέτο επίπεδο νερό, και έτσι οι αναβάτες περνούν τα κενά ανάμεσα στις σειρές. Το ξεκίνημα όμως είναι άλλη ιστορία. Για να σηκωθείς χρειάζεσαι και πάλι ένα μικρό κύμα ή ένα φούσκωμα της ανοιχτής θάλασσας, αλλιώς ρυμούλκηση πίσω από σκάφος ή τζετ σκι. Δυνατοί αναβάτες με μεγάλο μπροστινό φτερό τα καταφέρνουν να σηκωθούν με κουπί σε επίπεδο νερό. Αυτός είναι πάντως ο πιο δύσκολος δρόμος, και οι περισσότεροι τον αφήνουν για πολύ αργότερα.
Ώρες πτήσης μαζεύονται και αλλού. Πολλοί κάνουν πάνω από ένα άθλημα με foil, και ό,τι μαθαίνεις στο ένα περνά στα άλλα. Στην αρχή ο χρόνος στον αέρα είναι ό,τι πιο δυσεύρετο, και ειδικά το wing foil σου τον δίνει χωρίς κύμα. Στο SUP foil την ίδια δουλειά κάνει η ρυμούλκηση πίσω από σκάφος. Κάποιοι που κάνουν surf foil βάζουν και μοτέρ foil assist. Τους σηκώνει στο foil και τους αφήνει να ενώνουν φουσκοθαλασσιές τις μέρες που με κουπί δεν θα έβγαινε τίποτα, και μόλις απογειωθούν συνεχίζουν στο κύμα με τη δική τους δύναμη.
Τι κερδίζεις, τι ρισκάρεις και πώς προστατεύεσαι
Πρώτα οι λόγοι για τους οποίους κάποιος αφήνει τις καρίνες για το foil. Από κάτω ακολουθεί το τίμημα, που θέλει την ίδια προσοχή.
Πτήση χωρίς τράνταγμα
Ήσυχο, ανάλαφρο γλίστρημα πάνω από την επιφάνεια
Ανοίγουν νέα σημεία
Δουλεύει και σε πολύ μικρό και σε πολύ μεγάλο κύμα
Μεγαλύτερες βόλτες
Με pumping περνάς από το ένα κύμα στο άλλο
Περισσότερη ταχύτητα
Σχεδόν καμία αντίσταση δεν σε φρενάρει
Θέλει πείρα στο σερφ
Δεν είναι άθλημα για αρχάριους
Κοφτερά φτερά
Ένα χτύπημα μπορεί να σε τραυματίσει σοβαρά
Κράτα απόσταση
Ποτέ κοντά σε άλλους ανθρώπους στο νερό
Μακριά εκμάθηση
Ισορροπία, δύναμη και υπομονή
Στο surf foil η ασφάλεια έρχεται πρώτη
Για να ξεκινήσεις surf foil χρειάζεσαι γερή εμπειρία στο σερφ, και μαζί πολύ καλή αίσθηση ισορροπίας, κάποια δύναμη και πολλή υπομονή. Τα φτερά του foil είναι λεπτά και κοφτερά. Γι’ αυτό το άθλημα έχει τους κινδύνους του: μια άσχημη πτώση μπορεί να καταλήξει σε σοβαρό τραυματισμό.
Μην πλησιάζεις ποτέ άλλους ανθρώπους. Οι σκληρές ακμές κάτω από τη σανίδα απειλούν όλους γύρω σου, όχι μόνο εσένα, γι’ αυτό κράτα μεγάλη απόσταση από σέρφερ, κολυμβητές και οποιονδήποτε άλλο βρίσκεται στο νερό. Μετά από πτώση η σανίδα που έμεινε ελεύθερη συνεχίζει να παρασύρεται, με τα φτερά κρυμμένα κάτω από την επιφάνεια, εκεί που δεν τα βλέπει κανείς.
Κράνος, γιλέκο προστασίας ή επίπλευσης, παπουτσάκια και λουρί τα φοράς σε κάθε έξοδο. Όλα μαζί ρίχνουν αισθητά τον κίνδυνο να χτυπήσεις και κάνουν πολύ πιο εύκολο το ανέβασμα στη σανίδα μετά από πτώση. Όσοι έχουν χρόνια στο foil δουλεύουν και τον τρόπο που πέφτουν. Πέφτεις επίπεδα και μακριά από τη σανίδα. Ανεβαίνοντας στην επιφάνεια έχεις τα χέρια πάνω από το κεφάλι, και πριν βγεις ξέρεις ήδη πού πήγε το foil.
Για το αν το foil είναι ευπρόσδεκτο σε μια συγκεκριμένη παραλία δεν υπάρχει ενιαία απάντηση. Η κάθε χώρα βάζει τους όρους της στα νερά της, και μια λίμνη ή ένας δήμος προσθέτει καμιά φορά τους δικούς του, γι’ αυτό μάθε τι ισχύει πριν ξεφορτώσεις τη σανίδα. Όταν φτάσεις, κοίτα πρώτα το line-up. Ακόμη κι εκεί που επιτρέπεται, ένα foil μέσα σε γεμάτη κορυφή είναι ο πιο γρήγορος τρόπος να γίνει το άθλημα ανεπιθύμητο.
Συχνές ερωτήσεις
Foil surf, foil surfing και surf foil είναι το ίδιο πράγμα;
Ναι, τρία ονόματα για ένα άθλημα: σανίδα με foil από κάτω, που την κινεί μόνο το κύμα.
Χρειάζεσαι πείρα στο σερφ για να ξεκινήσεις;
Χωρίς υπόβαθρο στο σερφ η αρχή είναι πολύ σκληρή. Πρέπει να διαβάζεις το κύμα, να το πιάνεις με κουπί και να σηκώνεσαι όρθιος τη σωστή στιγμή, και πάνω σε όλα αυτά προστίθεται η ισορροπία στο foil, μια καινούργια δεξιότητα. Τα φτερά από κάτω είναι λεπτά και κοφτερά, οπότε τα λάθη κοστίζουν. Ώρες πτήσης μαζεύεις και αλλού, ειδικά στο wing foil, όπου πετάς χωρίς να περιμένεις κύμα, και η ισορροπία που αποκτάς εκεί περνά μετά στο κύμα.
Σηκώνεσαι στο foil και σε ήρεμο νερό;
Όχι εύκολα. Θέλεις κύμα ή ρυμούλκηση. Με κουπί σηκώνονται μόνο οι δυνατοί αναβάτες, και πάλι με μεγάλο μπροστινό φτερό.
Τι κοστίζει ένας εξοπλισμός surf foil;
Ένα σταθερό ποσό δεν το δίνουμε εδώ, γιατί ο λογαριασμός βγαίνει από πολλές χωριστές επιλογές: σανίδα, ιστός, άτρακτος, μπροστινό και πίσω φτερό, και καθένα έρχεται σε διάφορα μήκη και μεγέθη. Τιμές κατασκευαστών έχουμε μαζέψει μόνο για την ηλεκτρική εκδοχή, το efoil, στη σελίδα με τις τιμές του.
Pump foil και surf foil, ποια η σχέση τους;
Το pumping είναι κομμάτι του surf foil. Με αυτό περνάς από ένα κύμα στο επόμενο, και ο ρυθμός του μπαίνει στα πόδια μόνο μετά από πολλές ώρες πτήσης.