Windsurf foil

Πάρε μια σανίδα windsurf και βίδωσε από κάτω ένα foil. Αυτό είναι όλο το windsurf foil, που θα το βρεις γραμμένο και ως windfoil.

Τι αλλάζει όταν μπαίνει foil κάτω από το windsurf

Πάνω από το κατάστρωμα όλα μένουν γνώριμα. Το κατάρτι, η μπούμα, το πανί, ακόμη και η στάση του σώματος είναι αυτά που ξέρεις από το κλασικό windsurfing. Κάτω από το κατάστρωμα όμως αλλάζουν όλα. Από μια ταχύτητα και πάνω, το φτερό μέσα στο νερό βγάζει τόση άνωση που σηκώνει σανίδα και αναβάτη έξω από την επιφάνεια, και η σανίδα «πετάει» πάνω από το νερό.

Για να γίνει αυτό αρκούν 8 με 10 κόμβοι αέρα. Γι’ αυτό ελκύει τόσο όσους πλέουν σε λίμνες καιπροστατευμένους κόλπους, εκεί όπου ο αέρας σπάνια στρώνει όπως σεμια ανοιχτή, εκτεθειμένη ακτή. Με σανίδα και καρίνα, τέτοιες μέρες είναι οριακές. Με foil, γίνονται μέρες για νερό.

Κρατάς τον αέρα και την αρματωσιά που ήδη ξέρεις από το windsurf, και όμως το άθλημα γίνεται κάτι εντελώς καινούργιο.

Όταν η σανίδα αιωρείται έξω από το νερό, ελάχιστα πράγματα μένουν για να τη φρενάρουν, οπότε τρέχει πολύ πιο γρήγορα. Το foil βοηθά στα άλματα και στις αλλαγές κατεύθυνσης και κάνει τον έλεγχο της πορείας πιο ακριβή. Θέλει λιγότερη σκέτη δύναμη από το κλασικό windsurfing, και φτάνει μικρότερο πανί, με έως και 2 m² λιγότερη επιφάνεια. Μπορεί να το μάθει όποιος ήδη κάνει windsurf.

Η ταχύτητα δεν είναι το μόνο κέρδος. Μια σανίδα με καρίνα χτυπά σε κάθε κυματάκι. Το foil σε κρατά ψηλά, πάνω από την υφή της επιφάνειας, και η βόλτα γίνεται ομαλή και σχεδόν αθόρυβη. Η διαφορά φαίνεται ξανά στον γυρισμό, όταν πρέπει να ανέβεις όρτσα. Το foil σημαδεύει πιο κοντά στον αέρα και δεν χάνει ταχύτητα ενώ το κάνει, έτσι το κομμάτι της επιστροφής παύει να είναι το βάσανο της εξόδου.

Η άνοδος ήταν γρήγορη. Το windsurf με foil ξεκίνησε ως πείραμα μιας μικρής ομάδας ιστιοπλόων που ήθελαν να πλέουν με λίγο αέρα και σήμερα στέκεται στην κορυφή του αθλήματος. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού το 2024, οι αγώνες windsurfing έγιναν πάνω σε foil, με την κατηγορία iQFOiL. Η ίδια κατηγορία έχει επιλεγεί και για το Λος Άντζελες το 2028.

Πώς δουλεύει το foil κάτω από τη σανίδα windsurf

Σκέψου ένα μικρό αεροπλάνο που πετά μέσα στο νερό, και πάρ’ το από πάνω προς τα κάτω. Ο ιστός είναι το κάθετο κομμάτι που ενώνει τη σανίδα με ό,τι βρίσκεται από κάτω (μην τον μπερδεύεις με το κατάρτι του πανιού). Στη βάση του απλώνεται οριζόντια η άτρακτος, η ραχοκοκαλιά του foil. Στη μύτη της κάθεται το μπροστινό φτερό, που βγάζει πρακτικά όλη την άνωση. Πίσω υπάρχει ένα μικρότερο φτερό, ο σταθεροποιητής. Κάνει τη δουλειά του οριζόντιου πτερυγίου στην ουρά ενός αεροπλάνου και δεν αφήνει το σύνολο να σηκώσει ή να βυθίσει ανεξέλεγκτα τη μύτη.

Το νερό είναι περίπου 800 φορές πυκνότερο από τον αέρα. Γι’ αυτό ένα φτερό foil μπορεί να είναι πολύ μικρότερο από φτερό αεροπλάνου και πάλι να σηκώνει άνθρωπο. Όσο η σανίδα επιταχύνει, το νερό που κυλά πάνω από το καμπυλωτό μπροστινό φτερό γεννά άνωση. Τη στιγμή που η άνωση ξεπερνά το συνολικό βάρος αναβάτη, σανίδας και αρματωσιάς, η γάστρα βγαίνει από το νερό και μέσα μένουν μόνο το foil και ο ιστός του.

Η αντίσταση πέφτει απότομα. Η σανίδα δεν σπρώχνει πια μπροστά της κύμα πλώρης, κι έτσι ο ίδιος αέρας δίνει ξαφνικά πολύ περισσότερη ταχύτητα.

Το ύψος πτήσης όμως δεν μένει μόνο του σταθερό. Το κρατάς δευτερόλεπτο προς δευτερόλεπτο με τα πόδια. Πίεση στο μπροστινό πόδι κατεβάζει τη μύτη και σε φέρνει πιο κοντά στο νερό. Όταν αλαφρώνεις αυτή την πίεση και φορτώνεις το πίσω πόδι, το foil ανεβαίνει. Όποιος το παρακάνει με το ανέβασμα βλέπει το μπροστινό φτερό να σπάει την επιφάνεια, η άνωση χάνεται μονομιάς και ακολουθεί το κλασικό «breach», με σανίδα και αναβάτη να πέφτουν στο πλάι. Στις πρώτες εξόδους, αυτό που μαθαίνει κυρίως ο αρχάριος είναι πού βρίσκεται αυτό το στενό παράθυρο πτήσης και πώς μένει μέσα του.

Αλλάζει και το τρίμ του πανιού, γιατί αλλάζει η γεωμετρία κάτω από τα πόδια. Στη σανίδα με καρίνα φορτώνεις πίεση στη βάση του καταρτιού, ώστε η σανίδα να μένει επίπεδη και να πλανάρει. Στο foil η ίδια πίεση καρφώνει τη μύτη στο νερό και η απογείωση δεν έρχεται ποτέ. Μαθαίνεις λοιπόν να στέκεσαι πιο όρθια, να κρατάς την αρματωσιά ελαφρά γερμένη προς τον αέρα και να αφήνεις το foil να κάνει μόνο του το σήκωμα, χωρίς να το ζορίζεις.

Η σανίδα και το κουτί του foil

Το πρώτο που ελέγχεις, πριν δώσεις χρήματα, είναι αν σανίδα, foil και κουτί ταιριάζουν μεταξύ τους. Το Deep Tuttle είναι το πιο διαδεδομένο πρότυπο στο windsurf foil, υπάρχουν όμως και στερεώσεις με πλάκα ή με ράγα (plate και track). Γι’ αυτό η συμβατότητα μπαίνει μπροστά από κάθε άλλη σύγκριση, ακόμη και από το υλικό ή το μέγεθος του φτερού.

Οι σανίδες που φτιάχνονται ειδικά για windsurf foil είναι κοντές, φαρδιές και επίπεδες. Έχουν πολύ ενισχυμένο κουτί για το foil και κομμένα πλαϊνά, ώστε η ουρά να κάθεται με κλίση χωρίς να «πιάνει» νερό. Η ενίσχυση δεν είναι λεπτομέρεια. Το foil πιέζει το κουτί με τεράστια δύναμη, πολύ μεγαλύτερη από όση ασκεί ποτέ μια καρίνα, και το να βιδώσεις foil σε μια παλιά σανίδα που δεν φτιάχτηκε γι’ αυτό είναι κακή ιδέα.

Πολλοί ξεκινούν με μια μεγάλη freeride σανίδα που έχει γερό κουτί Deep Tuttle. Ο μεγάλος όγκος βοηθά με λίγο αέρα. Όταν ο αέρας πέφτει, μπορείς ακόμη να σηκώσεις το πανί με το σχοινί και να ξεκινήσεις ξανά.

Ιστός και φτερά για windsurf foil

Στο ίδιο το foil, οι ιστοί είναι από αλουμίνιο ή από carbon. Το αλουμίνιο κοστίζει λιγότερο και αντέχει τις κακουχίες. Είναι όμως βαρύτερο και λυγίζει περισσότερο, και αυτό το καταλαβαίνεις στην ταχύτητα σαν θολή, καθυστερημένη απόκριση. Το carbon είναι πιο άκαμπτο και πιο ελαφρύ, και μεταφέρει την κίνηση του ποδιού σε αλλαγή ύψους πολύ πιο άμεσα.

Η μεγαλύτερη απόφαση πάντως δεν είναι το υλικό του ιστού. Είναι η επιφάνεια του μπροστινού φτερού. Ένα μεγάλο φτερό σηκώνει νωρίτερα, πετά πιο αργά και συγχωρεί περισσότερα λάθη, και αυτό θέλεις για να μάθεις αλλά και για μέρες με ελάχιστο αέρα. Ένα μικρό φτερό ζητά περισσότερη ταχύτητα πριν πετάξει, φτάνει πολύ ψηλότερα σε τελική ταχύτητα και τιμωρεί το πρόχειρο τρίμ. Πολλοί αναβάτες κρατούν ένα από το καθένα και διαλέγουν ανάλογα με την πρόγνωση.

Πανί, λουριά και μήκος ιστού

Για πανί, κάνει όποιο έχεις ήδη. Τα πανιά που σχεδιάζονται για foil έχουν σταθερή κοιλιά, τοποθετημένη πιο μπροστά, που συνεχίζει να τραβά ομαλά όσο η σανίδα επιταχύνει. Είναι επίσης συνήθως ελαφριά, ώστε η αρματωσιά να μη σε παλεύει την ώρα που ισορροπείς. Υπάρχει και περιθώριο για μικρότερο μέγεθος. Ό,τι θα αρμάτωνες σε σανίδα με καρίνα κατά κανόνα κατεβαίνει έως και 2 m² στο foil, και ένα πανί 5 έως 6 m² καλύπτει μεγάλο εύρος συνθηκών.

Μετακινούνται και τα λουριά των ποδιών (footstraps). Μπαίνουν πιο μέσα από ό,τι σε μια σανίδα slalom και συχνά λίγο πιο πίσω, επειδή το foil το κατευθύνεις με ισορροπημένο βάρος πάνω από τον ιστό και όχι γέρνοντας τη σανίδα στο πλάι. Τέλος, το μήκος του ιστού πρέπει να ταιριάζει στο νερό της γειτονιάς σου. Ο κοντός ιστός είναι πιο φιλικός για εκμάθηση και για ξεκίνημα από ρηχά. Ο μακρύς δίνει περισσότερο περιθώριο πάνω από το ψιλό κύμα, από μόλις μάθεις να κρατάς σταθερό ύψος.

Τα καλά και τα δύσκολα του windsurf foil

Τα περισσότερα υπέρ έχουν να κάνουν με τον λίγο αέρα και με το πανί. Τα κατά αφορούν κυρίως την αρχή, τις πτώσεις και τη μεταφορά του εξοπλισμού.

Windsurf foil, wing foil, kite foil ή efoil;

Ξεκίνα από αυτό που κρατάς στα χέρια, γιατί εκεί κρύβεται η διαφορά, ενώ το φτερό από κάτω μένει λίγο πολύ ίδιο σε όλα. Το windsurf foil παίρνει την ώθησή του από μια άκαμπτη αρματωσιά windsurf, που την κρατάς και με τα δύο χέρια από την μπούμα. Η αρματωσιά είναι ταυτόχρονα το μεγάλο του ατού και το βασικό του κόστος. Ο έλεγχος είναι άμεσος και η απόδοση στην όρτσα εξαιρετική, όμως από όλη την οικογένεια ο εξοπλισμός αυτός είναι ο πιο ογκώδης στη μεταφορά και στο στήσιμο.

Στο wing foil τη θέση της αρματωσιάς παίρνει ένα φουσκωτό wing που κρατάς στα χέρια. Το wing μαζεύεται σε μικρότερο πακέτο, δεν θέλει ράγα για κατάρτι και στήνεται πιο γρήγορα, αν και γενικά ζητά περισσότερο αέρα από ένα windsurf foil για να ξεκινήσει. Τι μπαίνει σε ένα τέτοιο σετ το βρίσκεις στη σελίδα για τον εξοπλισμό του wing foil.

Στο kite foil σε τραβά ένα kite ψηλά πάνω από το κεφάλι, και το εύρος αέρα που καλύπτει είναι πολύ μεγάλο. Το τίμημα είναι τα σχοινιά, ένας χώρος για να σηκώσεις το kite και η ρουτίνα ασφαλείας που τα συνοδεύει.

Άλλα αθλήματα με foil αφήνουν τον αέρα εντελώς απέξω. Το surf foil παίρνει την ενέργειά του από το κύμα και το SUP foil από το κουπί και τα πόδια σου, οπότε και τα δύο εξαρτώνται πολύ περισσότερο από τις συνθήκες και από τη φυσική κατάσταση. Στην άλλη άκρη βρίσκεται το efoil. Εκεί ένα ηλεκτρικό μοτέρ δίνει την ώθηση και ένα χειριστήριο στο χέρι ρυθμίζει την ταχύτητα, έτσι βγαίνεις και ένα πρωινό με τη θάλασσα λάδι, χωρίς αέρα και χωρίς ίχνος κύματος.

Όποιος κάνει ήδη windsurf σε νερό όπου ο αέρας λείπει βρίσκει στο windsurf foil τον πιο σύντομο δρόμο προς την πτήση. Οι δεξιότητες μεταφέρονται. Η αρματωσιά υπάρχει ήδη στην αποθήκη, και οι μέρες που παλιά τις έγραφες χαμένες γίνονται αυτές που περιμένεις. Αν ξεκινάς από το μηδέν, διάβασε πρώτα τα βασικά για το hydrofoil και μετά διάλεξε την πηγή δύναμης που ταιριάζει στο δικό σου νερό.